{"id":500,"date":"2025-02-08T18:22:43","date_gmt":"2025-02-08T15:22:43","guid":{"rendered":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/?p=500"},"modified":"2025-02-08T18:23:53","modified_gmt":"2025-02-08T15:23:53","slug":"olasi-kast-bilincli-taksir-ayrimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/?p=500","title":{"rendered":"Olas\u0131 Kast – Bilin\u00e7li Taksir Ayr\u0131m\u0131"},"content":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e<\/strong><\/p>\n

Su\u00e7 te\u015fkil eden bir fiili ger\u00e7ekle\u015ftiren failin, bu su\u00e7un meydana gelmesi s\u00fcrecindeki i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir di\u011fer tabirle maneviyat\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemi y\u00fcksektir. Zira ancak bu tespitin do\u011fru yap\u0131lmas\u0131 durumunda cezaland\u0131rmada hakkaniyetin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131ndan bahsedilebilir. Fail ile fiil aras\u0131ndaki manevi ba\u011f su\u00e7un manevi unsurudur. Su\u00e7un manevi unsurunun incelenerek failin i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131na \u0131\u015f\u0131k tutulmas\u0131, maddi ger\u00e7e\u011fe ula\u015fmak ad\u0131na elzem bir ad\u0131m oldu\u011fu gibi evrensel hukuk normlar\u0131 ve hukuk g\u00fcvenilirli\u011fi kapsam\u0131nda da ayr\u0131 bir \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.
\nManevi unsur denilince akla ilk olarak kast ve taksir kavram\u0131 gelmektedir. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda bu kavramlar\u0131 a\u00e7\u0131klamakla beraber 5237 Say\u0131l\u0131 TCK kapsam\u0131nda hukukumuzda yer alan olas\u0131 kast ve bilin\u00e7li taksir kavramlar\u0131n\u0131 inceleyecek ve bu kavramlar aras\u0131ndaki ayr\u0131m\u0131n nas\u0131l yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine ili\u015fkin hususlar de\u011ferlendirilecektir.
\nHukukumuzda olas\u0131 kast\u0131n genel kast i\u00e7erisinde yer almakla beraber taksire yak\u0131n bir yerde oldu\u011fu, bilin\u00e7li taksirin ise genel taksir i\u00e7erisinde yer almakla beraber kasta yak\u0131n bir yerde oldu\u011fu kabul g\u00f6rmektedir. Baz\u0131 durumlarda birbirleriyle i\u00e7 i\u00e7elik \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan olas\u0131 kast ve bilin\u00e7li taksir kavramlar\u0131 cezai olarak do\u011furduklar\u0131 sonu\u00e7lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermektedir.
\nOlas\u0131 kast ve bilin\u00e7li taksir ayr\u0131m\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131, s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirlenmesi, kavramsal kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131n giderilmesi amac\u0131yla haz\u0131rlanan \u00e7al\u0131\u015fma ile Yarg\u0131tay kararlar\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda bu ayr\u0131m\u0131n nas\u0131l yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve sonu\u00e7lar\u0131 incelenecektir.
\n\u00c7al\u0131\u015fma iki b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fmaktad\u0131r. Birinci b\u00f6l\u00fcmde genel olarak manevi unsur, saik, ama\u00e7, kast, olas\u0131 kast, taksir ve bilin\u00e7li taksir kavramlar\u0131 a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ise uygulamada s\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan olas\u0131 kast-bilin\u00e7li taksir ayr\u0131m\u0131 incelenmi\u015ftir.<\/p>\n

B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/strong>
\nSU\u00c7UN MANEV\u0130 UNSURU<\/strong><\/p>\n

A. Genel olarak Su\u00e7un Manevi Unsuru<\/strong><\/p>\n

Su\u00e7un manevi unsuru, su\u00e7 konusu fiil ile fail aras\u0131ndaki manevi bir ba\u011f\u0131 ifade eder. Fiil, netice gibi unsurlar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi, fiilin su\u00e7 te\u015fkil etmesi i\u00e7in yeterli olmay\u0131p haks\u0131zl\u0131k te\u015fkil eden fiil ile fail aras\u0131nda da failin i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131nda meydana gelen bir ba\u011f\u0131n bulunmas\u0131 gerekmektedir. \u00d6zetleyecek olursak maddi unsurlar su\u00e7un d\u0131\u015f d\u00fcnyaya yans\u0131mas\u0131na ili\u015fkin olup objektif boyut olarak nitelendirilirken, manevi unsur ki\u015finin i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131na ili\u015fkin olup s\u00fcbjektif boyut olarak nitelendirilmektedir.
\nS\u00f6z konusu manevi ba\u011f doktrinde a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak manevi unsur kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmekle beraber baz\u0131 yazarlarca da kusurluluk kapsam\u0131nda oldu\u011funa ili\u015fkin bir de\u011ferlendirilme yap\u0131lmaktad\u0131r.
\n19.y.y. ceza hukuku anlay\u0131\u015f\u0131 sonucu ortaya \u00e7\u0131kan klasik su\u00e7 teorisi kapsam\u0131nda kast ve taksir tipiklik i\u00e7erisinde de\u011fil, kusur ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda incelenmekteydi. Bu teoride su\u00e7un manevi unsuru ve kusur kavram\u0131 ayn\u0131 anlamda kullan\u0131lmaktayd\u0131.
\n20.y.y. ba\u015f\u0131ndan itibaren geli\u015fmeye ba\u015flayan modern su\u00e7 teorisi ile birlikte tipikli\u011fin art\u0131k yaln\u0131zca maddi unsurdan ibaret olmad\u0131\u011f\u0131, tipikli\u011fin olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in manevi unsurlar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekti\u011fi kabul edilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Kast ve taksir bu teori a\u00e7\u0131s\u0131ndan tipikli\u011fi olu\u015fturmakta ve su\u00e7un manevi unsurlar\u0131 kapsam\u0131nda yer almaktad\u0131r. Kusur ise ki\u015fi hakk\u0131ndaki k\u0131nama yarg\u0131s\u0131ndan ibaret g\u00f6r\u00fclmektedir.
\nTipikli\u011fin manevi unsurlar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmeden su\u00e7 konusu fiil s\u00fcbjektif olarak failine isnat edilemez. \u2018\u2019Failin, tipik haks\u0131zl\u0131k unsurlar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fc bak\u0131m\u0131ndan kasten veya taksirle hareket etti\u011finin de belirlenmi\u015f olmas\u0131 gerekir.\u2019\u2019 S\u00fcbjektif tipiklik \u00e7er\u00e7evesinde iki hususa dikkat \u00e7ekmek gerekir. \u0130lk olarak, kasten i\u015flenen bir su\u00e7un s\u00fcbjektif tipikli\u011finin zorunlu gere\u011fi olarak failin tipiklik unsuru bak\u0131m\u0131ndan kasten hareket etti\u011fi belirlenmelidir. Bu husus TCK\u2019nin 21. Maddesinde \u2018\u2019su\u00e7un olu\u015fmas\u0131 kast\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r\u2019\u2019 h\u00fckm\u00fcyle a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya konmu\u015ftur. Taksirle i\u015flenen fiiller ise \u2018\u2019kanunun a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtti\u011fi hallerde cezaland\u0131r\u0131l\u0131r.\u2019\u2019 (TCK m.22\/1). K\u0131sacas\u0131 hukukumuzda kural olarak kast, istisnai olarak taksir cezaland\u0131r\u0131labilirli\u011fin temel iki \u015feklini olu\u015fturmaktad\u0131r.
\nZann\u0131m\u0131zca da manevi unsur, su\u00e7un unsurlar\u0131na dahil olup manevi unsurun olu\u015fmamas\u0131 durumunda su\u00e7un da olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 kabul edilmelidir. Kusurluluk ise t\u00fcm unsurlar\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olan su\u00e7tan dolay\u0131 failin sorumlu tutulabilmesi meselesidir.<\/p>\n

B. Kast, Saik ve Ama\u00e7 Kavramlar\u0131<\/strong><\/p>\n

Arap\u00e7a k\u00f6kenli bir kelime olan kast TDK G\u00fcncel T\u00fcrk\u00e7e S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc’ne g\u00f6re; ”ama\u00e7, istek” anlam\u0131na gelmektedir. TCK m. 21\/2’de kast\u0131n tan\u0131m\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re ”Kast, su\u00e7un kanuni tan\u0131m\u0131ndaki unsurlar\u0131n bilerek ve istenerek ger\u00e7ekle\u015ftirilmesidir.” Ceza hukuku anlam\u0131nda kast; ”su\u00e7un maddi unsurlar\u0131n\u0131n bilerek ve istenerek ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi” olarak ifade edilebilir.
\nAksi kanunda belirtilmedik\u00e7e kast her su\u00e7un zorunlu bir unsurudur (TCK m.21\/1). Bu kapsamda kanun metninde kast ibaresi ge\u00e7meyen su\u00e7larda dahi fiilin su\u00e7 te\u015fkil edebilmesi i\u00e7in kasten i\u015flenmesi aranmaktad\u0131r. Taksirle i\u015flenen fiiller ise kanunun a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtti\u011fi hallerde cezaland\u0131r\u0131l\u0131r (TCK m.22\/1).
\nSaik kelimesi de kast gibi Arap\u00e7a k\u00f6kenli bir kelime olup TDK G\u00fcncel T\u00fcrk\u00e7e S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc’ne g\u00f6re ”sebep, g\u00fcd\u00fc” anlam\u0131na gelmektedir. Saik ceza hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan kast\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ayr\u0131ca belli bir motivasyonla hareket etme halini ifade etmektedir. Bu ayr\u0131m doktrinde \u00f6zel kast-genel kast ayr\u0131m\u0131 olarak da ifade edilmektedir. Baz\u0131 su\u00e7lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan kanun belirli bir saik arar. Bu kapsamda failin bilerek ve isteyerek ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi hareketi ayr\u0131ca \u00f6zel bir saikle yapmas\u0131 gerekmektedir. \u00d6rne\u011fin TCK m.105′ teki cinsel taciz su\u00e7unun olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in failin cinsel bir gayeyle hareket etmesi gerekmektedir.
\nSaik haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n \u00f6zel bir s\u00fcbjektif unsuru olup kasttan farkl\u0131 niteliktedir. Kast, su\u00e7un i\u015flenmesi hususundaki ”irade” olarak tan\u0131mlanabilir. Saik ise ki\u015finin somut su\u00e7u i\u015flemeye y\u00f6nelten ”his” olarak ifade edilebilir. \u00d6rnek olarak kasten \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7unun canavarca hisle, kan g\u00fctme ve t\u00f6re saikiyle i\u015flenmesi (TCK 82\/1-b, j ve k) verilebilir. Yarg\u0131tay;
\n\u2018\u2019Maktulenin travmatik kafatas\u0131 kemikleri k\u0131r\u0131klar\u0131 ile beyin kanamas\u0131 sonucu \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc olayda; maktulenin kafas\u0131n\u0131n birden \u00e7ok yere vurularak eylemin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinin tek ba\u015f\u0131na su\u00e7un canavarca hisle ya da eziyet \u00e7ektirerek i\u015flendi\u011fini kabule yeterli bulunmad\u0131\u011f\u0131, canavarca hisle \u00f6ld\u00fcrme; s\u0131rf \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f olmak i\u00e7in \u00f6ld\u00fcrme, \u00f6lenin ac\u0131 \u00e7ekmesinden zevk duymak i\u00e7in \u00f6ld\u00fcrme olup, eziyet \u00e7ektirerek \u00f6ld\u00fcrme ise; \u00f6l\u00fcm\u00fc meydana getirme bak\u0131m\u0131ndan zorunlu olmayan ve \u00f6l\u00fcme takadd\u00fcm eder vah\u015fice hareketler olup san\u0131\u011f\u0131n \u00f6ld\u00fcrme kast\u0131n\u0131n yan\u0131nda i\u015fkence ya da eziyet \u00e7ektirme kast\u0131n\u0131n da bulunmas\u0131 gerekti\u011fi, somut olayda; san\u0131\u011f\u0131n \u00f6ld\u00fcrme kast\u0131 yan\u0131nda ayr\u0131ca canavarca hisle ya da eziyet \u00e7ektirerek \u00f6ld\u00fcrme amac\u0131yla hareket etti\u011fini kabule yeterli her t\u00fcrl\u00fc ku\u015fkudan uzak yeterli kesin kan\u0131t bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, san\u0131\u011f\u0131n kasten \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7undan TCK’nin 81\/1. maddesi uyar\u0131nca cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na karar verilmesi gerekti\u011fi g\u00f6zetilmeksizin su\u00e7 vasf\u0131nda hata edilerek canavarca hisle \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7undan yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 yasaya ayk\u0131r\u0131d\u0131r.\u2019\u2019
\n\u015feklinde karar vererek TCK m.82\/1-b a\u00e7\u0131s\u0131ndan su\u00e7un bu nitelikli halinin ancak \u00f6zel bir kastla i\u015flenebilece\u011fi bu \u00f6zel kast\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle failin su\u00e7un basit halinden cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcnde karar vermi\u015ftir.
\nAma\u00e7 kelimesi TDK G\u00fcncel T\u00fcrk\u00e7e S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc’ne g\u00f6re ”elde edilmek istenen sonu\u00e7, hedef” anlam\u0131na gelmektedir. Ceza hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan ama\u00e7, failin su\u00e7 ile hedefledi\u011fi sonu\u00e7tur. \u00d6rnek olarak ”bir su\u00e7u gizlemek, delillerini ortadan kald\u0131rmak veya i\u015flenmesini kolayla\u015ft\u0131rmak ya da yakalanmamak amac\u0131yla (TCK 82\/1-h) kasten \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7unun i\u015flenmesi verilebilir.<\/p>\n

1. Kast (Do\u011frudan Kast)<\/strong><\/p>\n

Kast bilinen ve su\u00e7 te\u015fkil eden fiili ger\u00e7ekle\u015ftirme iradesidir. Fiilin su\u00e7 oldu\u011funun bilinmesi ve neticenin ger\u00e7ekle\u015fmesinin istenmesidir. Kast ve taksir aras\u0131nda kural ve istisna ili\u015fkisi vard\u0131r. Kural olarak kast su\u00e7un zorunlu unsurudur. Fiilin as\u0131l i\u015fleni\u015f \u015feklini ortaya koyar. Hukukumuzda az say\u0131da su\u00e7 taksirle i\u015flenebilmektedir. Bir su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan de\u011ferlendirme yap\u0131l\u0131rken manevi unsur a\u00e7\u0131s\u0131ndan iki t\u00fcr sonuca var\u0131labilir. \u0130lki su\u00e7un kastla (do\u011frudan\/olas\u0131) i\u015flendi\u011fidir. \u0130kincisi ise taksirle (bilin\u00e7siz\/bilin\u00e7li) i\u015flendi\u011fidir.
\nDo\u011frudan kast failin i\u015fledi\u011fi su\u00e7un maddi unsurlar\u0131 hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f, b\u00fct\u00fcn\u00fc \u00fczerinde bilgi sahibi olmu\u015f ve bu unsurlar hakk\u0131nda sahip oldu\u011fu bilgi sebebiyle su\u00e7un konusu veya ma\u011fduru \u00fczerinde meydana getirece\u011fi neticeyi de iradi olarak istemi\u015f olmas\u0131 durumunda do\u011frudan kast s\u00f6z konusu olur. Burada i\u015flenen fiilin ortalama bir hayat tecr\u00fcbesine sahip ki\u015fi taraf\u0131ndan neticeye mutlak surette sebebiyet verece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fse de fail do\u011frudan kastla hareket etmi\u015f say\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin bir ki\u015fiyi \u00f6ld\u00fcrmek amac\u0131yla u\u00e7a\u011fa bomba koyan fail, bomban\u0131n patlamas\u0131 sonucu u\u00e7aktaki herkesin mutlak surette \u00f6lece\u011fini \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu fiilinin meydana getirece\u011fi t\u00fcm \u00f6l\u00fcm neticeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan do\u011frudan kastla hareket etti\u011fi kabul edilmelidir.
\nBir su\u00e7un tan\u0131m\u0131nda \u2018\u2019bilerek\u2019\u2019, \u2018\u2019bildi\u011fi halde\u2019\u2019, \u2018\u2019bilmesine ra\u011fmen\u2019\u2019, \u2018\u2019\u00f6\u011frenmesine ra\u011fmen\u2019\u2019, \u2018\u2019kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na ra\u011fmen\u2019\u2019 gibi ifadeler varsa bu su\u00e7 sadece do\u011frudan kastla i\u015flenebilir ve olas\u0131 kastla i\u015flenemez. Bu ifadelerle failin tipikli\u011fi kesin olarak bilmesi aranm\u0131\u015f olmaktad\u0131r.<\/p>\n

a. Kast\u0131n Unsurlar\u0131<\/strong>
\nKast\u0131n iki unsuru mevcuttur. Bunlardan ilki bilme (\u00f6ng\u00f6rme) ikincisi ise isteme (irade) unsurudur. Buradaki bilme ve isteme kavramlar\u0131 \u00f6\u011fretide \u2018\u2019su\u00e7un kanuni tan\u0131m\u0131nda yer alan objektif unsurlar\u0131n bilinmesi ve istenmesi\u2019\u2019 veya \u2018\u2019tipikli\u011fin bilerek ve istenerek ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi\u2019\u2019 olarak ifade edilmektedir.
\nBilme unsuru icra edilen bir su\u00e7 s\u00f6z konusu oldu\u011funda failin su\u00e7 te\u015fkil eden hareketi bilmesi; ihmal su\u00e7u s\u00f6z konusu ise de su\u00e7 te\u015fkil etmesi sebebiyle yapmamas\u0131 gereken hareketi bilmesi olarak ifade edilebilir.
\n\u0130rade unsuru olarak da adland\u0131r\u0131lan isteme unsuru, fiil ve netice \u00fczerindeki iradi etkinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kast\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in zorunlu oldu\u011funu ifade etmektedir. Kasttaki isteme unsuru esasen kast ile taksirli fiilleri birbirinden ay\u0131ran unsurdur. Bu kapsamda iradenin herhangi bir hata ile de sakatlanmam\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir. TCK\u2019nin 30\/1 maddesi kapsam\u0131nda yer alan h\u00fck\u00fcm de\u011ferlendirilecek olursa bu h\u00fck\u00fcm kapsam\u0131ndaki hatan\u0131n kast\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na engel oldu\u011fu s\u00f6ylenebilecektir.
\nAyr\u0131ca doktrinde ilk kez 19.y.y. ba\u015flar\u0131nda Weber taraf\u0131ndan ortaya at\u0131lan g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Weber Kast\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan kavram neticenin ger\u00e7ekle\u015fmesi hususundaki nedensellik ba\u011f\u0131ndaki \u00f6nemsiz sapmalar\u0131n da failin kast\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeyece\u011fini ve kasten sorumlulu\u011fun devam edece\u011fini ifade etmektedir.<\/p>\n

b. Kast\u0131n Aranaca\u011f\u0131 Zaman<\/strong>
\nSu\u00e7 te\u015fkil eden fiil ile kast zamansal ve mekansal birliktelik i\u00e7inde olmal\u0131d\u0131r. \u0130cra hareketlerine ba\u015flanmadan haz\u0131rl\u0131k hareketleri a\u015famas\u0131nda mevcut olan bir kast failin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeterli olmayacakt\u0131r. Ayr\u0131ca sonradan eklenen kast da ceza hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir kast say\u0131lmaz. Arabas\u0131yla \u00e7arpt\u0131\u011f\u0131 ki\u015fiyi yaral\u0131 bir vaziyette b\u0131rak\u0131p giden ki\u015fi \u00f6rne\u011finden yola \u00e7\u0131kacak olursak ki\u015finin ba\u015fta taksirle ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f oldu\u011fu eylem nedeniyle kanundan kaynaklanan garant\u00f6r olmas\u0131 sebebiyle yaral\u0131 b\u0131rak\u0131p gitme eylemi a\u00e7\u0131s\u0131ndan kasten hareket etti\u011fi ifade edilebilecek, yaralama eylemi bak\u0131m\u0131ndan ise kasten hareket etti\u011fi ifade edilemeyecektir.<\/p>\n

2. Olas\u0131 Kast<\/strong>
\nTCK\u2019nin 21. maddesinin 2. F\u0131kras\u0131nda, \u2018\u2019ki\u015finin su\u00e7un kanuni tan\u0131m\u0131ndaki unsurlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fini \u00f6ng\u00f6rmesine ra\u011fmen, fiili i\u015flemesi\u2019\u2019 \u015feklinde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Kast\u0131n bir t\u00fcr\u00fc olarak tan\u0131mlanabilir. Do\u011frudan kast kadar yo\u011fun olmasa da bilme ve isteme unsurlar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 olu\u015fmal\u0131d\u0131r. Do\u011frudan kasttan tamam\u0131yla farkl\u0131 bir manevi unsur t\u00fcr\u00fc oldu\u011fu ifade edilmektedir.<\/p>\n

a. Olas\u0131 Kast\u0131n Unsurlar\u0131<\/strong>
\nOlas\u0131 kast\u0131n unsurlar\u0131 \u00f6ng\u00f6rme ve kabullenme olarak tan\u0131mlanabilir. Tipikli\u011fin ger\u00e7ekle\u015fmesinin muhtemel oldu\u011funun \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi bilme unsurunu; fiilin sebebiyet verece\u011fi neticenin fail taraf\u0131ndan kabullenilmesi, katlan\u0131lmas\u0131 bir di\u011fer tabirle \u2018\u2019olacaksa da olsun\u2019\u2019 \u015feklinde kay\u0131ts\u0131z kal\u0131nmas\u0131 isteme unsurunu olu\u015fturur. Burada su\u00e7un ger\u00e7ekle\u015fmemesi i\u00e7in \u00f6zel bir \u00e7aba g\u00f6sterilmemektedir. Neticenin ger\u00e7ekle\u015fmesi olay\u0131n seyrine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\nNeticenin ger\u00e7ekle\u015fmesinin kesine yak\u0131n olmas\u0131 veya neticenin yap\u0131lan davran\u0131\u015f\u0131n zorunlu sonucu olmas\u0131 durumlar\u0131nda durumunda bir \u00f6ng\u00f6rme s\u00f6z konusu olmayacakt\u0131r. Bu durumda do\u011frudan kasttan bahsedilecektir. \u00d6rne\u011fin bir arabaya f\u00fcze ile sald\u0131ran ki\u015fi araban\u0131n i\u00e7erisindeki herkesin \u00f6lece\u011fi sonucunu bildi\u011finden do\u011frudan kast ile sorumlu tutulacakt\u0131r.
\nFail taraf\u0131ndan neticenin ger\u00e7ekle\u015fmesinin \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesine ra\u011fmen bu durumun umursanmamas\u0131, g\u00f6ze al\u0131nmas\u0131, i\u00e7ten i\u00e7e \u2018olursa olsun\u2019\u2019 denilmesi kabullenme olarak ifade edilebilir.
\nOlas\u0131 kasttaki \u00f6nemli husus failin fiili ger\u00e7ekle\u015ftirmesinin nedeni olan as\u0131l davran\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan ikincil neticenin meydana gelmesinin bir \u00f6nem ta\u015f\u0131mamas\u0131d\u0131r. Kabullenme bu anlamda istemeden farkl\u0131d\u0131r. Y.C.G.K. 2018\/545 E., 2019\/504 K., 27.06.2019 tarihli ve 2018\/386 E., 2020\/495 K., 01.12.2020 tarihli kararlar\u0131nda olas\u0131 kast\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen muhtemel neticenin kabullenilmesi olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

b. Olas\u0131 Kastla \u0130\u015flenen Su\u00e7larda Te\u015febb\u00fcs, \u0130\u015ftirak ve \u0130\u00e7tima<\/strong>
\nOlas\u0131 kastla i\u015flenen su\u00e7larda te\u015febb\u00fcs h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanabilirli\u011fi doktrinde tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Doktrin ve Yarg\u0131tay uygulamas\u0131ndaki hakim g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re TCK\u2019nin 35. maddesinde yer alan \u2018\u2019i\u015flemeyi kastetti\u011fi\u2019\u2019 ibaresi nedeniyle te\u015febb\u00fcs h\u00fck\u00fcmleri yaln\u0131zca do\u011frudan kast halinde uygulanabilir. Zira bu kast t\u00fcr\u00fcnde bilme ve isteme unsurlar\u0131 kesindir. Olas\u0131 kastta ise bilme unsuru \u00f6ng\u00f6rme \u015feklinde a\u00e7\u0131k ve net iken neticeyi isteme unsuru netlikten uzakt\u0131r.<\/p>\n

Bu durumda olas\u0131 kast\u0131 netice belirledi\u011finden sonucun meydana gelmedi\u011fi hallerde olas\u0131 kast meydana gelmeyecektir. Sonu\u00e7 meydana gelmi\u015fse su\u00e7 tamamlanm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131ndan te\u015febb\u00fcs h\u00fck\u00fcmleri uygulanamayacakt\u0131r. Bu sebeple olas\u0131 kastla i\u015flenen su\u00e7larda te\u015febb\u00fcs h\u00fck\u00fcmleri uygulanamamaktad\u0131r.<\/p>\n

\u2018\u20191-) \u0130sabet alan b\u00f6lge, kullan\u0131lan silah\u0131n elveri\u015flili\u011fi, at\u0131\u015f mesafesi ve san\u0131\u011f\u0131n birden fazla kez ate\u015f etmesi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, ilgili i\u015fyerinde bulunan ma\u011fdurenin de isabet almas\u0131n\u0131n mutlak ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011fu, buna ra\u011fmen sonucunu bilerek ve isteyerek ate\u015f etmek suretiyle eylemini ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi anla\u015f\u0131lmakla, ma\u011fdura y\u00f6nelik do\u011frudan kastla \u00f6ld\u00fcrmeye te\u015febb\u00fcs su\u00e7undan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 yerine, yan\u0131lg\u0131l\u0131 de\u011ferlendirme sonucu yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde olas\u0131 kastla \u00f6ld\u00fcrmeye te\u015febb\u00fcs su\u00e7undan h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131,
\n2-) olas\u0131 kastla i\u015flenen su\u00e7larda san\u0131\u011f\u0131n sorumlulu\u011funun neticeye g\u00f6re belirlenmesi gerekti\u011finden, san\u0131\u011f\u0131n olas\u0131 kastla yaralama su\u00e7undan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekirken, olas\u0131 kastla \u00f6ld\u00fcrmeye te\u015febb\u00fcs su\u00e7undan yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131,
\n3-) TCK’nin 61\/2. mad. s\u0131ralamaya ayk\u0131r\u0131 olarak 21\/2. mad. 35. mad. \u00f6nce uygulanmas\u0131 yasaya ayk\u0131r\u0131d\u0131r\u2019\u2019.<\/p>\n

Olas\u0131 kast i\u00e7eren te\u015febb\u00fcs\u00fc kabul eden yazarlardan \u00d6nder TOZMAN\u2019 a g\u00f6re olas\u0131 kast\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 durumunda da te\u015febb\u00fcs m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re olas\u0131 kast do\u011frudan kast\u0131n yan\u0131nda ikinci derecede bir kastt\u0131r. Olas\u0131 kast\u0131 netice belirler g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lmamaktad\u0131r. Yarg\u0131tay\u0131n \u00f6zellikle eski tarihli kararlar\u0131nda bu \u015fekilde bir de\u011ferlendirme de yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Yarg\u0131tay \u2018\u2019olas\u0131 kastta sorumlulu\u011fu netice belirler\u2019\u2019 kriterini uygulamakta yerle\u015fmi\u015f uygulama halini alan bu g\u00f6r\u00fc\u015f olas\u0131 kastla i\u015flenen su\u00e7larda te\u015febb\u00fcs\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmektedir.<\/p>\n

Su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131n\u0131n icras\u0131 olarak, i\u015ftirak iradesiyle hareket eden faillerin, ama\u00e7lad\u0131klar\u0131 su\u00e7lar\u0131n yan\u0131nda i\u015flemi\u015f olduklar\u0131 fiillerin ikincil nitelikteki neticelerinin meydana gelmesi durumundaki sorumluluklar\u0131 belirlenmelidir. Bu hususta da te\u015febb\u00fcste oldu\u011fu gibi iki farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f mevcuttur. Bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re olas\u0131 kastla i\u015flenen su\u00e7larda i\u015ftirak olmayacakt\u0131r. Zira i\u015ftirak iradesi olas\u0131 kastla i\u015flenen su\u00e7a y\u00f6nelik de\u011fildir.<\/p>\n

Aksi g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re ise her ne kadar faillerin olas\u0131 kastla i\u015flenen su\u00e7un neden oldu\u011fu neticeyi meydana getirmek i\u00e7in i\u015ftirak etmedikleri kabul edilse de su\u00e7 olu\u015fturaca\u011f\u0131 muhtemel eylemlerini ger\u00e7ekle\u015ftirirken sonucunu \u00f6ng\u00f6rd\u00fckleri ve bu \u00f6ng\u00f6r\u00fcye ra\u011fmen devam ettikleri takdirde olas\u0131 kastla ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri eylemler i\u00e7in de i\u015ftirak halinde olduklar\u0131 kabul edilecektir.<\/p>\n

\u2018\u2019Aralar\u0131nda bulunan ihtilaf nedeniyle, san\u0131klar\u0131n birbirlerine kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak yapt\u0131klar\u0131 av t\u00fcfe\u011fi ile at\u0131\u015flar neticesinde, motosikletiyle trafikte seyir halinde olup, olayla ilgisi bulunmayan ma\u011fdurun ald\u0131\u011f\u0131 isabet sonucu…hayati tehlike ge\u00e7irmesine neden olacak \u015fekilde yaraland\u0131\u011f\u0131, yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma ve ma\u011fdurun beyanlar\u0131na g\u00f6re, hangi san\u0131\u011f\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 at\u0131\u015fla isabet ald\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespitinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan olayda; olas\u0131 kastla i\u015flenen su\u00e7larda TCK’nin 37. mad. m\u00fc\u015fterek faillik h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131, ma\u011fdurun yaralanmas\u0131na neden olan san\u0131\u011f\u0131n belirlenip, neticeye g\u00f6re cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi, san\u0131klar aras\u0131nda birlikte su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131 ve i\u015ftirak iradesi bulunmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, her bir san\u0131k y\u00f6n\u00fcnden olu\u015fan \u015f\u00fcphenin san\u0131klar lehine yorumlanmas\u0131 suretiyle ayr\u0131 ayr\u0131 beraatlerine karar verilmesi gerekirken, yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde mahkumiyetlerine karar verilmesi yasaya ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n

A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re olas\u0131 kastla i\u015flenen su\u00e7larda i\u015ftirakin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir. Yine de somut olay bak\u0131m\u0131ndan yap\u0131lan de\u011ferlendirmelerde Yarg\u0131tay\u2019\u0131n neticenin \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fi de\u011ferlendirmesi yaparak i\u015ftirakin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde kararlar\u0131 da mevcuttur.<\/p>\n

Olas\u0131 kastla i\u015flenen su\u00e7larda i\u00e7tima y\u00f6n\u00fcnden bile\u015fik su\u00e7 ve zincirleme su\u00e7 h\u00fck\u00fcmleri kapsam\u0131nda bir de\u011ferlendirme yapmak gerekmektedir. Bile\u015fik su\u00e7 bir su\u00e7un ba\u015fka bir su\u00e7un unsuru olmas\u0131n\u0131 ifade eder. Bu su\u00e7lar olas\u0131 kastla i\u015flenemezler. \u00d6rne\u011fin ya\u011fma su\u00e7undaki cebir, h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi amac\u0131yla i\u015flenmelidir. Fail ba\u015f\u0131ndan itibaren bu ama\u00e7la hareket etti\u011finden ya\u011fma su\u00e7u olas\u0131 kastla i\u015flenemez.<\/p>\n

Zincirleme su\u00e7 TCK\u2019nin 43. maddesinde \u2018\u2019bir su\u00e7 i\u015fleme karar\u0131ndan\u2019\u2019 bahsedilmektedir. Buradaki ifadeden neticeye y\u00f6nelik bir isteme anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Olas\u0131 kastla i\u015flenen su\u00e7larda ise failin neticeye ili\u015fkin net bir istemi bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 bu su\u00e7lar\u0131n zincirleme bi\u00e7imde i\u015flenemeyece\u011fi s\u00f6ylenebilecektir. Ancak olas\u0131 kastla i\u015flenen bir fiil sonucu birden fazla ayn\u0131 su\u00e7 veya birden fazla farkl\u0131 su\u00e7 olu\u015fmas\u0131 durumunda ayn\u0131 veya farkl\u0131 neviden fikri i\u00e7tima uygulanabilecektir. Zira bu durumda \u00f6ng\u00f6rmeme ve kabullenme iradesi olu\u015fan t\u00fcm su\u00e7lar i\u00e7in mevcut olacakt\u0131r.<\/p>\n

C. Taksir Kavram\u0131<\/strong>
\nArap\u00e7a k\u00f6kenli bir kelime olan taksir TDK G\u00fcncel T\u00fcrk\u00e7e S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc’ne g\u00f6re; ”Dikkatsizlik, tedbirsizlik, meslekte acemilik veya d\u00fczene, buyruklara ve talimata uymazl\u0131ktan do\u011fan kusurlu olma durumu\u2019\u2019 anlam\u0131na gelmektedir. 765 say\u0131l\u0131 TCK\u2019de de bu tan\u0131ma yak\u0131n olarak \u2018\u2019tedbirsizlik veya dikkatsizlik veya meslek ve sanatta acemilik veya nizamat ve evamir ve talimata riayetsizlik\u2019\u2019 ifadesi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak 5237 say\u0131l\u0131 yeni kanunda \u2018\u2019dikkat ve \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ihlali\u2019\u2019 ibaresi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Taksirin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n nedeni asl\u0131nda fertlere y\u00fcklenen bir sorumlulu\u011fun ihlalidir. Bu sorumluluk objektif \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131l\u0131k olarak ifade edilebilir. Taksir failin \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131 davranmas\u0131 sonucu \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir neticeyi \u00f6ng\u00f6rmemesi durumunda ortaya \u00e7\u0131kan neticeden sorumlu olmas\u0131 olarak tan\u0131mlanabilir. TCK\u2019nin 22\/2. maddesinde \u2018\u2019taksir dikkat ve \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131l\u0131k dolay\u0131s\u0131yla bir davran\u0131\u015f\u0131n, su\u00e7un yasal tan\u0131m\u0131nda belirtilen neticesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyerek ger\u00e7ekle\u015ftirilmesidir\u2019\u2019 \u015feklinde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.
\nTaksir sosyal d\u00fczenin getirdi\u011fi sorumluluklar\u0131 umursamadan tedbirsiz ve bo\u015f vermi\u015flik i\u00e7inde bir tutumla hareket etmektir. Kast b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde de belirtildi\u011fi \u00fczere su\u00e7 olarak kabul edilen haks\u0131zl\u0131klar kural olarak kasten i\u015flenmektedir. Taksir istisnai olarak cezaland\u0131r\u0131lan bir manevi unsurdur. \u0130crai bir davran\u0131\u015fta bulunmak \u015feklinde olabilece\u011fi gibi ihmali bir davran\u0131\u015fla da ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. Bundan dolay\u0131 taksirle i\u015flenebilen su\u00e7lar\u0131n yasada yer almas\u0131 gerekti\u011fi s\u00f6ylenebilecektir. Taksir bilin\u00e7li veya bilin\u00e7siz olmak \u00fczere iki \u015fekilde cereyan eder.<\/p>\n

1. Taksir (Bilin\u00e7siz Taksir) ve Unsurlar\u0131<\/strong>
\nBilin\u00e7siz taksirin bir \u00f6zelli\u011fi tipikli\u011fi olu\u015fturan unsurlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015firken objektif \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131 davran\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. S\u00f6z konusu davran\u0131\u015f\u0131n gerekli dikkat ve \u00f6zenin g\u00f6sterilmesine ra\u011fmen (objektif \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131l\u0131k) ger\u00e7eklemesi taksirin ilk unsurudur. Gerekli dikkat ve \u00f6zenin g\u00f6sterilmesi durumunda su\u00e7un tipikli\u011fini olu\u015fturan unsurlar \u00f6ng\u00f6r\u00fclebiliyorsa burada bilin\u00e7siz taksir durumundan bahsedilemeyecek bilin\u00e7li taksir kavram\u0131 g\u00fcndeme gelecektir.
\nBu konuda objektif \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kapsam\u0131 belirlenirken failin ki\u015fisel \u00f6zelliklerinin de\u011ferlendirilmesi hususunda doktrinde farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler mevcuttur. Ancak bu kapsamda TCK\u2019nin 22. Maddesinin gerek\u00e7esinde, a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde objektif g\u00f6r\u00fc\u015f benimsenmi\u015f ve \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn belirlenmesinde failin ki\u015fisel yetenekleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmadan objektif esastan yola \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi ifade edilmi\u015ftir.
\nObjektif \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131 davranma unsurunun yan\u0131nda neticenin de fail taraf\u0131ndan istenmemesi unsurunun ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekmektedir. Taksirli su\u00e7larda netice bir objektif cezaland\u0131r\u0131labilme \u015fart\u0131d\u0131r ancak neticeden failin sorumlu tutulabilmesi hususunda farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler mevcuttur.
\n\u0130lk olarak doktrinde az say\u0131da taraftar\u0131 olan \u2018\u2019nedensellik teorisine\u2019\u2019 g\u00f6re fail objektif \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015f\u0131 sonucu meydana gelen neticeden sorumludur. Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011fe uygun davransayd\u0131 ne olurdu sorusunun cevab\u0131 \u00f6nemsenmemektedir.
\nBir di\u011fer g\u00f6r\u00fc\u015f olan \u2018\u2019riskin y\u00fckseltilmesi teorisi\u2019\u2019 ne g\u00f6re failin \u00f6zene ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n neticenin meydana gelme ihtimalini ufak da olsa y\u00fckseltmesi yeterlidir. Failin bu ihtimalin artmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne uygun davransayd\u0131 yine neticenin ger\u00e7ekle\u015fece\u011fini ispat etmek zorunda oldu\u011funu ifade eder. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f ispat y\u00fck\u00fcn\u00fc tersine \u00e7evirmek suretiyle \u2018\u2019in dubio pro reo (\u015f\u00fcphe halinde, san\u0131\u011f\u0131n lehine karar verilir)\u2019\u2019 ilkesine ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 nedeniyle ele\u015ftirilmektedir.
\nDoktrinde hakim olan g\u00f6r\u00fc\u015f ise \u2018\u2019ka\u00e7\u0131n\u0131labilirlik teorisi\u2019\u2019dir. Bu teoriye g\u00f6re, netice, \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne uyulsayd\u0131 dahi ger\u00e7ekle\u015fecek idiyse faile isnat edilemez. Bu teori de taksirli su\u00e7larda cezaland\u0131r\u0131labilirli\u011fi a\u015f\u0131r\u0131 derecede s\u0131n\u0131rland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde ele\u015ftirilmektedir. \u00d6rne\u011fin in\u015faat mevzuat\u0131na ayk\u0131r\u0131 bina yapan bir m\u00fcteahhit bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, mevzuata uygun davransa dahi binalar\u0131n y\u0131k\u0131labilece\u011fini ortaya koymas\u0131 halinde sorumluluktan kurtulacakt\u0131r ki bu hususun tespit edilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmamaktad\u0131r.<\/p>\n

2. Bilin\u00e7li Taksir ve Unsurlar\u0131<\/strong>
\nKlasik su\u00e7 teorisinin etkisiyle kast\u0131n bilme ve isteme unsurlar\u0131ndan olu\u015ftu\u011fu kabul\u00fcn\u00fcn sonucu olarak; taksir de \u2018\u2019bilin\u00e7li taksir\u2019\u2019 ve \u2018\u2019bilin\u00e7siz (adi)\u2019\u2019 taksir olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Genel olarak taksir deyimiyle anla\u015f\u0131lan kavram yukar\u0131da bahsedilen bilin\u00e7siz taksir kavram\u0131d\u0131r. Bilin\u00e7li taksir kavram\u0131yla ne anlat\u0131lmak istendi\u011fi a\u00e7\u0131k \u015fekilde ifade edilmelidir. Bu kapsamda olas\u0131 kast\u0131n anlam ve s\u0131n\u0131r\u0131 ile bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yapmak faydal\u0131 olabilecektir.
\nTCK\u2019nin 22\/3. maddesinde bilin\u00e7li taksir \u2018\u2019ki\u015finin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc neticeyi istememesine kar\u015f\u0131n, neticenin meydana gelmesi\u2019\u2019 olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Tan\u0131mdan da g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere neticenin \u2018\u2019\u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi\u2019\u2019 ve \u2018\u2019istenmemesi\u2019\u2019 unsurlar\u0131 s\u00f6z konusudur. Olas\u0131 kast halinde ise neticenin ger\u00e7ekle\u015fmesi \u2018\u2019arzu edilmemekle\u2019\u2019 birlikte neticenin ger\u00e7ekle\u015fmesi kabullenilmektedir.
\nBilin\u00e7li taksir halinde fiilin ger\u00e7ekle\u015fmesi muhtemel varsay\u0131lmakla birlikte neticenin meydana gelmeyece\u011fine y\u00f6nelik y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde s\u00fcbjektif bir inan\u00e7 ve g\u00fcven beslemektedir. \u00d6rne\u011fin arac\u0131yla h\u0131z s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n olduk\u00e7a \u00fcst\u00fcnde seyreden bir ki\u015finin ba\u015fka bir araca \u00e7arpabilece\u011finin muhtemel oldu\u011funu bildi\u011fi ancak kendi yetene\u011fine g\u00fcvenerek, \u2018\u2019bir \u015fey olmaz\u2019\u2019 d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle hareket ederek \u00e7arpmaya sebebiyet vermesi durumunda bilin\u00e7li taksirle hareket etti\u011fi ifade edilebilecektir. Yarg\u0131tay depremde y\u0131k\u0131lan bir apartmanla ilgili karar\u0131nda da \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilen netice bak\u0131m\u0131ndan dikkat ve \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131 davran\u0131lmas\u0131 kavram\u0131na yer vermi\u015ftir.<\/p>\n

D. Kast ve Taksirin Kusurluluk Kavram\u0131yla \u0130li\u015fkisi<\/strong>
\nSorumluluk a\u00e7\u0131s\u0131ndan temel \u015fart, davran\u0131\u015f\u0131n iradi olmas\u0131d\u0131r. Bir ki\u015finin iradesi d\u0131\u015f\u0131nda ge\u00e7ekle\u015fen fiil hukuka ayk\u0131r\u0131 olsa dahi, bu fiilden sorumlu tutulamaz.
\nSu\u00e7 te\u015fkil eden fiil i\u015flendi\u011finde, ilk olarak bu fiili ger\u00e7ekle\u015ftiren \u015fahs\u0131n ki\u015fisel \u00f6zellikleri dikkate al\u0131nmadan fiil hakk\u0131nda bir de\u011ferlendirmede bulunulmal\u0131d\u0131r. Ancak kusurluluk s\u00f6z konusu oldu\u011funda failin hangi \u015fartlardan sorumlu tutulaca\u011f\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in fiilin ger\u00e7ekle\u015fmesine neden olan failin iradesinin de hangi \u015fartlarda olu\u015ftu\u011funu tespit etmek gerekmektedir.
\nKi\u015finin i\u00e7inde bulundu\u011fu ekonomik durum, sosyal stat\u00fcs\u00fc, e\u011fitim d\u00fczeyi, yeti\u015fti\u011fi ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7evre gibi hususlar\u0131n, i\u015fledi\u011fi fiile ili\u015fkin kusuru a\u00e7\u0131s\u0131ndan etkili olduklar\u0131 a\u015fikard\u0131r.
\nKusurun fiili ger\u00e7ekle\u015ftiren ki\u015fi \u00fczerinde bir k\u0131nama yarg\u0131s\u0131 olmas\u0131ndan dolay\u0131; bir fiil, failin kusuru olmadan i\u015flenmesi durumunda da su\u00e7 vasf\u0131n\u0131 koruyacakt\u0131r. \u0130\u015fledi\u011fi fiil nedeniyle failin kusurlu bulunup bulunmamas\u0131n\u0131n fiilin su\u00e7 vasf\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131y\u0131p ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin yap\u0131lan de\u011ferlendirmede bir etkisi yoktur. \u00d6rne\u011fin bir ak\u0131l hastas\u0131n\u0131n ba\u015fka bir insan\u0131 \u00f6ld\u00fcrmesi eyleminde fiil su\u00e7 te\u015fkil etmesine ra\u011fmen failin kusur yetene\u011finden bahsedilemeyece\u011fi i\u00e7in failin kusurundan da bahsetmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011filidir.
\nKast ve taksirin kusur \u015fekli olarak da i\u015flevleri mevcuttur. Ba\u015fka bir deyi\u015fle ceza hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan kast ve taksirin hem fiilin tipikli\u011fi hem de failin kusurlulu\u011fu bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ifte i\u015flevi oldu\u011fu kabul edilmektedir. \u00d6rne\u011fin me\u015fru m\u00fcdafaa halinin varl\u0131\u011f\u0131 konusunda hataya d\u00fc\u015fen ki\u015finin kendisini korumak amac\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi sald\u0131r\u0131 eylemi a\u00e7\u0131s\u0131ndan kasten hareket etti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ancak kendisinin u\u011frayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc sald\u0131r\u0131 nedeniyle bu eylemi ger\u00e7ekle\u015ftirmesi sebebiyle kusurlulu\u011fu tart\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r. Yarg\u0131tay benzer bir olayda bu kapsamda yapt\u0131\u011f\u0131 bir de\u011ferlendirmede;
\n\u2018\u2019E\u015fi olan maktul ve iki \u00e7ocu\u011fuyla birlikte ya\u015fayan san\u0131\u011f\u0131n, etraf\u0131 duvarla \u00e7evrili sitede bulunan \u00fc\u00e7 katl\u0131 m\u00fcstakil evinin birinci kat\u0131nda yer alan ve d\u0131\u015far\u0131dan s\u0131zan \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n etkisi ile alaca karanl\u0131k olan yatak odas\u0131n\u0131n penceresinden ses gelmesi \u00fczerine, herhangi bir uyar\u0131da bulunmadan yast\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131nda muhafaza etti\u011fi yar\u0131 otomatik tabancay\u0131 eline al\u0131p, 13 kez ate\u015fleyerek yakla\u015f\u0131k 4 metre mesafedeki maktul\u00fc her biri \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc nitelikte 3 isabetle yaralayarak \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f olmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda; san\u0131\u011f\u0131n daha dikkatli ve \u00f6zenli davranmas\u0131 durumunda ate\u015f etti\u011fi ki\u015finin, kendisine y\u00f6nelmi\u015f, ger\u00e7ekle\u015fen, ger\u00e7ekle\u015fmesi veya tekrar\u0131 muhakkak olan haks\u0131z bir sald\u0131r\u0131 i\u00e7indeki bir h\u0131rs\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayabilece\u011fi, bu nedenle san\u0131\u011f\u0131n s\u00f6z konusu hatas\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz nitelikte olmad\u0131\u011f\u0131 ve TCK\u2019n\u0131n 30\/3. maddesinde d\u00fczenlenen ceza sorumlulu\u011funu kald\u0131ran veya azaltan nedenlere ait ko\u015fullar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi hususundaki hata h\u00fckm\u00fcnden yararlanamayaca\u011f\u0131 kabul edilmelidir. Di\u011fer yandan, saat 04.00 s\u0131ralar\u0131nda pencereden sesler duyarak uyanan ve 14 g\u00fcn \u00f6nce ya\u015fanan h\u0131rs\u0131zl\u0131k olay\u0131nda oldu\u011fu gibi evine yine h\u0131rs\u0131z girdi\u011fi zann\u0131yla pencerenin \u00f6n\u00fcnde bulunan ki\u015fiye ate\u015f eden san\u0131\u011f\u0131n, kasten \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7unun kanuni tan\u0131m\u0131ndaki unsurlar\u0131 bilerek ve isteyerek hareket etmi\u015f olmas\u0131 nedeniyle \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7unu olas\u0131 kastla de\u011fil do\u011frudan kastla i\u015fledi\u011fi; ancak TCK\u2019n\u0131n 30\/2. maddesi uyar\u0131nca pencere \u00f6n\u00fcndeki ki\u015finin e\u015fi oldu\u011fu hususunda su\u00e7un nitelikli h\u00e2linde hataya d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ve bu hatan\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz \u00f6zellikte bir hata de\u011fil normal bir hata olmas\u0131n\u0131n yeterli olaca\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, TCK\u2019n\u0131n 82. maddesinin (d) bendinden sorumlu tutulamayan san\u0131\u011f\u0131n do\u011fru dan ayn\u0131 Kanun\u2019un 81. maddesi gere\u011fince cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 yerine TCK\u2019n\u0131n 21\/2. maddesi delaletiyle 81. maddesi uyar\u0131nca olas\u0131 kastla \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7undan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015f olmas\u0131, su\u00e7 niteli\u011finin de\u011fi\u015fmemesi ve aleyhe temyiz bulunmamas\u0131 nedeniyle bozma nedeni yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Fail eylemine uyan su\u00e7 tipinin unsurlar\u0131n\u0131 biliyorsa kast\u0131 vard\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle kast tipikli\u011fin s\u00fcbjektif unsuru i\u015flevini yerine getirir. Ayr\u0131ca kast\u0131n kusurluluk i\u00e7inde de i\u015flevi bulunmaktad\u0131r. Yukar\u0131daki Yarg\u0131tay karar\u0131nda bahsedilen olayda ki\u015finin kendisine y\u00f6nelmi\u015f, ger\u00e7ekle\u015fen, ger\u00e7ekle\u015fmesi veya tekrar\u0131 muhakkak olan haks\u0131z bir sald\u0131r\u0131 oldu\u011funa dair ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir hataya d\u00fc\u015fmesi ko\u015fulu ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f oldu\u011funu varsayarsak bu ki\u015finin TCK\u2019nin 30\/3. maddesi uyar\u0131nca bu hatas\u0131ndan yararlanmas\u0131 gerekti\u011fi ifade edilebilecektir.
\n\u00c7ifte fonksiyon \u00f6\u011fretisi as\u0131l etkisini taksirde g\u00f6stermektedir. Fail objektif \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ihlal etmesi anlam\u0131nda taksir bir haks\u0131zl\u0131k \u00e7e\u015fididir. Buna ra\u011fmen failin cezaland\u0131r\u0131labilirli\u011fi ad\u0131na ki\u015fisel \u00f6zellikleri dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne uymas\u0131n\u0131n failden beklenebilir ve neticenin \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131 gerekmektedir. T\u00fcm bu a\u00e7\u0131klamalara ra\u011fmen doktrinde benimsenen g\u00f6r\u00fc\u015f kast ve taksirin su\u00e7un manevi unsurunu olu\u015fturdu\u011fu ve tipikli\u011fin bir unsuru oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndedir.<\/p>\n

\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/strong>
\nOLASI KAST VE B\u0130L\u0130N\u00c7L\u0130 TAKS\u0130R\u0130N DE\u011eERLEND\u0130R\u0130LMES\u0130<\/strong><\/p>\n

Olas\u0131 Kast \u2013 Bilin\u00e7li Taksir Ayr\u0131m\u0131<\/strong><\/p>\n

Doktrinde olas\u0131 kast ve bilin\u00e7li taksir kavramlar\u0131n\u0131n birbirlerinden nas\u0131l ayr\u0131laca\u011f\u0131 hususunda farkl\u0131 kriterler ortaya at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. TCK 21\/2 olas\u0131 kast\u0131 TCK 22\/3 ise bilin\u00e7li taksiri tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu tan\u0131mlar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda de\u011ferlendirme yapacak olursak bilin\u00e7li taksirin olas\u0131 kasttan fark\u0131 \u2018\u2019\u00f6ng\u00f6r\u00fclen neticenin istenmemesidir\u2019\u2019 denilebilecektir.
\nBilin\u00e7li taksirde fail neticenin meydana gelmeyece\u011fi kan\u0131s\u0131ndad\u0131r ve ger\u00e7ekle\u015fmemesi i\u00e7in gerekeni yapar. K\u0131sacas\u0131 neticenin ger\u00e7ekle\u015fmeyece\u011fi beklentisi ve arzusu i\u00e7indedir. Olas\u0131 kastta ise fail eyleminin meydana getirece\u011fi neticeyi \u00f6ng\u00f6rmekle beraber bu muhtemel netice faili eylemi yapmaktan al\u0131koymaz. Bir kabullenme s\u00f6z konusudur.
\nBa\u015fka bir ifadeyle bilin\u00e7li taksir olas\u0131 kasta yakla\u015fan bir taksir derecesi olmakla birlikte; olas\u0131 kastta irade unsuru da bir \u015fekilde neticeyi kapsamakta, bilin\u00e7li taksirde ise irade unsurundan bahsedilememektedir.
\nDoktrinde baz\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flere g\u00f6re ise bilin\u00e7li taksir ve olas\u0131 kast kavramlar\u0131n\u0131n birbirleriyle bir\u00e7ok noktada \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc zira bilin\u00e7li taksirin kast alan\u0131ndan taksir alan\u0131na dahil edilen uydurma bir kavram oldu\u011fun savunmaktad\u0131r. Bu nedenle bu kavramlar\u0131 birbirlerinden ay\u0131rt edecek, kast ve taksire ili\u015fkin teorik esaslara uygun ikna edici bir kriter bulunmamaktad\u0131r.
\nOlas\u0131 kast ve bilin\u00e7li taksir ayr\u0131m\u0131 ger\u00e7ekten de \u00f6\u011fretide \u00fczerinde \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan bir konudur. \u00d6zellikle somut olaylar de\u011ferlendirilirken bu kavramlar\u0131n birbirlerinden ayr\u0131lmas\u0131 hususunda ciddi fikir ayr\u0131l\u0131klar\u0131 meydana gelmektedir. Doktrindeki baz\u0131 yazarlar TCK 21\/2 maddesinde yer alan olas\u0131 kast tan\u0131m\u0131n\u0131n asl\u0131nda bilin\u00e7li taksirin tan\u0131m\u0131 oldu\u011funu ifade etmektedir. Ancak aksi g\u00f6r\u00fc\u015fteki yazarlar bilin\u00e7li taksirde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen neticenin ger\u00e7ekle\u015fmesi istenmemesi ve bunun i\u00e7in bir \u2018\u2019gayret g\u00f6sterilmesi\u2019\u2019 gerekti\u011finden bahisle olas\u0131 kasttan farkl\u0131 bir kavram oldu\u011funu ifade etmektedirler.
\nKanaatimizce bu ayr\u0131m ki\u015finin neticeye y\u00f6nelik bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan ileri gelmektedir. Olas\u0131 kast halinde fail neticenin ger\u00e7ekle\u015fmesine y\u00f6nelik olarak \u2018\u2019olursa olsun\u2019\u2019 d\u00fc\u015f\u00fcncesi i\u00e7erisindeyken bilin\u00e7li taksir halinde \u2018\u2019bir \u015fey olmaz\u2019\u2019 d\u00fc\u015f\u00fcncesi i\u00e7erisindedir. Bu kapsamda iki kavram \u00f6ng\u00f6rme unsuru bak\u0131m\u0131ndan benze\u015fmekte ancak isteme unsuru bak\u0131m\u0131ndan ince bir \u00e7izgiyle ayr\u0131lmaktad\u0131r.
\nYarg\u0131tay ise bu hususta bir i\u00e7tihat birli\u011fi sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Yarg\u0131tay kararlar\u0131nda;
\n\u2018\u2019…emniyet mandal\u0131 a\u00e7\u0131k, kurma kolu \u00e7ekili \u00f6ld\u00fcrme kabiliyeti olan silah\u0131 bir insana y\u00f6nelterek teti\u011fe bas\u0131lmas\u0131 halinde \u00f6l\u00fcm olay\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fme ihtimali oldu\u011fu san\u0131k taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir durumdur, san\u0131k \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc durumun ger\u00e7ekle\u015fmemesi ad\u0131na bir \u00e7aba sarf etmemi\u015ftir. Daha basit bir anlat\u0131mla, san\u0131k neticeyi istememekle beraber neticenin meydana gelmesinin muhtemel oldu\u011funu bilmesine ra\u011fmen duruma kay\u0131ts\u0131z kalarak hareketini s\u00fcrd\u00fcrmek suretiyle neticeyi kabullenmi\u015ftir. Bu sebeplerle; san\u0131\u011f\u0131n eyleminin olas\u0131 kastla \u00f6ld\u00fcrme olarak kabul\u00fc gerekirken su\u00e7 vasf\u0131nda yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015f\u00fclerek yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde bilin\u00e7li taksirle \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7u olarak kabul edilerek h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131\u2026, BOZULMASINA\u2026\u2019\u2019 ,
\n\u2018\u2019Su\u00e7a s\u00fcr\u00fcklenen \u00e7ocuk, kamera kay\u0131tlar\u0131ndan izlendi\u011fi \u00fczere, yolun ortas\u0131ndan itibaren aniden ko\u015fmaya ba\u015flayan ma\u011fduru g\u00f6rmedi\u011fi i\u00e7in yolun bo\u015f olan yerinden ge\u00e7ebilirim d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle k\u0131rm\u0131z\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011fa ra\u011fmen h\u0131z\u0131n\u0131 azaltmam\u0131\u015f olabilir. Mevcut h\u0131zla fren yapmas\u0131 halinde \u00e7ok daha \u00fcz\u00fcnt\u00fc verici sonu\u00e7lar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 da ihtimal dahlindedir. Bu durumda su\u00e7a s\u00fcr\u00fcklenen \u00e7ocu\u011fun frene basmamas\u0131, hi\u00e7bir tedbire ba\u015fvurmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve buna ba\u011fl\u0131 olarak neticeyi g\u00f6ze ald\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6stergesi olamaz. Zira duramayaca\u011f\u0131 bir mesafede frene basmas\u0131 ya da yava\u015flamas\u0131 halinde, \u00e7ok daha \u00fcz\u00fcc\u00fc sonu\u00e7lar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ihtimali de mevcuttur. Su\u00e7a s\u00fcr\u00fcklenen \u00e7ocu\u011fun ya\u015f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck ma\u011fduru aniden ko\u015farken g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir s\u0131rada duramayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek yolun bo\u015f olan sa\u011f taraf\u0131ndan h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ge\u00e7me d\u00fc\u015f\u00fcncesi kendi hayat tecr\u00fcbesine g\u00f6re al\u0131nm\u0131\u015f bir tedbir olarak da yorumlanabilir. San\u0131\u011f\u0131n, yerle\u015fim yeri i\u00e7erisinde, azami h\u0131z s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n saatte 50 km oldu\u011fu b\u00f6lgede, Yasa’n\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc azami h\u0131z\u0131n \u00e7ok \u00fczerinde saatte yakla\u015f\u0131k 110 km s\u00fcratle seyir h\u00e2linde bulunmas\u0131, yaya ge\u00e7idinde kar\u015f\u0131dan kar\u015f\u0131ya ge\u00e7ebilecek yayalar\u0131n \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kabilece\u011fini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc h\u00e2lde, o s\u0131rada ye\u015fil \u0131\u015f\u0131kta yaya ge\u00e7idini kullanarak yolun kar\u015f\u0131s\u0131na ge\u00e7mekte olan ma\u011fdur \u00e7ocu\u011fa kendi y\u00f6n\u00fcndeki ara\u00e7lara k\u0131rm\u0131z\u0131 \u0131\u015f\u0131k yanmas\u0131na kar\u015f\u0131n, k\u0131rm\u0131z\u0131 \u0131\u015f\u0131kta ge\u00e7mek suretiyle b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla \u00e7arpm\u0131\u015f olmas\u0131, bilin\u00e7li taksirin \u00f6z\u00fcn\u00fc olu\u015fturan ve bilin\u00e7li taksiri, olas\u0131 kasttan ay\u0131ran en \u00f6nemli ilke olan, \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ve ger\u00e7ekle\u015fen neticenin istenmemesi ve sonucu engellemeye y\u00f6nelik frene basma, h\u0131z\u0131n\u0131 azaltma y\u00f6n\u00fcnde hi\u00e7bir \u00e7aba g\u00f6stermemesi, bu \u015fekilde \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc muhtemel neticeyi engelleme \u00e7abas\u0131n\u0131n ya da neticeyi g\u00f6ze almad\u0131\u011f\u0131na dair bir davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131, muhtemel neticeye kay\u0131ts\u0131z kalarak kabullenmesi, san\u0131\u011f\u0131n eyleminin olas\u0131 kastla yaralama su\u00e7unu olu\u015fturdu\u011fu kabul edilmelidir.\u2019\u2019 ,
\n\u2018\u2019San\u0131\u011f\u0131n, yerle\u015fim yeri i\u00e7erisinde, azami h\u0131z s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n saatte 50 km oldu\u011fu b\u00f6lgede, Yasa’n\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc azami h\u0131z\u0131n \u00e7ok \u00fczerinde saatte yakla\u015f\u0131k 110 km s\u00fcratle seyir h\u00e2linde bulunmas\u0131, yaya ge\u00e7idinde kar\u015f\u0131dan kar\u015f\u0131ya ge\u00e7ebilecek yayalar\u0131n \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kabilece\u011fini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc h\u00e2lde, o s\u0131rada ye\u015fil \u0131\u015f\u0131kta yaya ge\u00e7idini kullanarak yolun kar\u015f\u0131s\u0131na ge\u00e7mekte olan ma\u011fdur \u00e7ocu\u011fa kendi y\u00f6n\u00fcndeki ara\u00e7lara k\u0131rm\u0131z\u0131 \u0131\u015f\u0131k yanmas\u0131na kar\u015f\u0131n, k\u0131rm\u0131z\u0131 \u0131\u015f\u0131kta ge\u00e7mek suretiyle b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla \u00e7arpm\u0131\u015f olmas\u0131, bilin\u00e7li taksirin \u00f6z\u00fcn\u00fc olu\u015fturan ve bilin\u00e7li taksiri, olas\u0131 kasttan ay\u0131ran en \u00f6nemli ilke olan, \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ve ger\u00e7ekle\u015fen neticenin istenmemesi ve sonucu engellemeye y\u00f6nelik frene basma, h\u0131z\u0131n\u0131 azaltma y\u00f6n\u00fcnde hi\u00e7bir \u00e7aba g\u00f6stermemesi, bu \u015fekilde \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc muhtemel neticeyi engelleme \u00e7abas\u0131n\u0131n ya da neticeyi g\u00f6ze almad\u0131\u011f\u0131na dair bir davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131, muhtemel neticeye kay\u0131ts\u0131z kalarak kabullenmesi, san\u0131\u011f\u0131n eyleminin olas\u0131 kastla yaralama su\u00e7unu olu\u015fturdu\u011fu kabul edilmelidir.\u2019\u2019
\nG\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere Yarg\u0131tay olas\u0131 kastla bilin\u00e7li taksir kavramlar\u0131n\u0131 neticeyi engellemeye y\u00f6nelik bir \u00e7aban\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 kriterine g\u00f6re ay\u0131rmaktad\u0131r. Kanaatimizce de bu yakla\u015f\u0131m daha yerinde olacakt\u0131r.<\/p>\n

 <\/p>\n

SONU\u00c7<\/strong><\/p>\n

Su\u00e7un manevi unsuru, failin i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131ndaki ger\u00e7ekli\u011fi ifade etmektedir. Bu husustaki mutlak ger\u00e7ek hi\u00e7bir zaman tam ve eksiksiz olarak tespit edilemeyecek olup maddi ger\u00e7e\u011fe ula\u015fmak ad\u0131na su\u00e7un unsurlar\u0131 aras\u0131nda bir kategorizasyon yap\u0131lmas\u0131 elzemdir.
\nBu kapsamda su\u00e7un manevi unsurlar\u0131 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda yer alan kast, olas\u0131 kast, taksir ve bilin\u00e7li taksir kavramlar\u0131 failin fiili ger\u00e7ekle\u015ftirirken mevcut olan iradesini anlamam\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemli kavramlard\u0131r.
\nOlas\u0131 kast ve bilin\u00e7li taksir kavramlar\u0131n\u0131n kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamas\u0131 ad\u0131na belli kriterler mevcuttur. \u00d6ncelikle fail her iki kavram a\u00e7\u0131s\u0131ndan da neticeyi \u00f6ng\u00f6rmelidir. \u00d6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015f netice bak\u0131m\u0131ndan taksirli sorumluluk g\u00fcndeme gelecektir. Fail neticeyi \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015f ve istemi\u015fse kasten sorumluluk g\u00fcndeme gelecektir. Failin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc neticeye kay\u0131ts\u0131z kalma durumunda olas\u0131 kast, \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc neticeyi istememekte, neticenin ger\u00e7ekle\u015fmeyece\u011fine y\u00f6nelik bir inan\u00e7 ve g\u00fcven veya buna y\u00f6nelik bir \u00e7aba sarfetmekteyse bilin\u00e7li taksir g\u00fcndeme gelir. Kendisinden beklenen \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ihlal ederek bir neticeye neden olmu\u015fsa da taksir kavram\u0131 s\u00f6z konusu olacakt\u0131r.<\/p>\n

KAYNAK\u00c7A<\/strong><\/p>\n

Apayd\u0131n, Cengiz : Ceza Hukukunda Do\u011frudan Kast, Olas\u0131 Kast, Basit Taksir, Bilin\u00e7li Taksir Kavramlar\u0131, 2.bs., Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2021.
\nArtuk, M. Emin \/ G\u00f6k\u00e7en A. : Ceza Hukuku Genel H\u00fck\u00fcmler, 17.bs., Ankara, Adalet Yay\u0131nevi, 2023
\nArtuk M. Emin\/ G\u00f6k\u00e7en, A.\/
\nYenid\u00fcnya A. Caner : T\u00fcrk Ceza Hukuku Temel Bilgiler, 3. bs., Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2023.
\nArtuk, M. Emin\/ Y\u0131lmaz E. : Ceza Hukuku Makaleleri, 1.bs., Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2022
\nDemirba\u015f, Timur : Ceza Hukuku Genel H\u00fck\u00fcmler, 18.bs., Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2023.
\nDemirel, Muhammed : \u00c7ifte \u00d6zen Anlay\u0131\u015f\u0131 \u00c7er\u00e7evesinde Taksirli Su\u00e7tan Do\u011fan Ceza Sorumlulu\u011fu, 1.bask\u0131, Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2022.
\nHakeri, Hakan : Ceza Hukuku Genel H\u00fck\u00fcmler, 16. bs., Ankara, Adalet Yay\u0131nevi, 2013.
\nHakeri, Hakan : Ceza Hukuku Genel H\u00fck\u00fcmler \/ Temel Bilgiler, 18. bs., Ankara, Astana Yay\u0131nlar\u0131, 2020.
\nKoca M., \u00dcz\u00fclmez \u0130. : T\u00fcrk Ceza Hukuku Genel H\u00fck\u00fcmler, 16.bs., Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2023.
\nKoca M., \u00dcz\u00fclmez \u0130. : T\u00fcrk Ceza Hukuku \u00d6zel H\u00fck\u00fcmler, 7.bs., Ankara, Adalet Yay\u0131nevi, 2020.
\nMeran, Necati : A\u00e7\u0131klamal\u0131 \u0130\u00e7tihatl\u0131 5237 Say\u0131l\u0131 Yeni T\u00fcrk Ceza Kanunu, Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2007.
\n\u00d6zbek, Veli \u00d6.\/ Do\u011fan K. : T\u00fcrk Ceza Hukuku Genel H\u00fck\u00fcmler, 14. bs., Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2023.
\n\u00d6zgen\u00e7, \u0130zzet : T\u00fcrk Ceza Hukuku Genel H\u00fck\u00fcmler, 19. Bs., Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2023.
\n\u00d6zt\u00fcrk, B.\/ Erdem, M.R.\/
\n\u00d6zbek, V. \u00d6zer : Uygulamal\u0131 Ceza Hukuku ve Emniyet Tedbirleri Hukuku, 6.bask\u0131, Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2002.<\/p>\n

Tozman, \u00d6nder : \u2018\u2019T\u00fcrk ve Alman Hukukunda Olas\u0131 Kastla \u0130\u015flenen Su\u00e7lara Te\u015febb\u00fcs Problemi\u2019\u2019 Ceza Hukuku Dergisi Y\u0131l:5 No:12, 2010.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e Su\u00e7 te\u015fkil eden bir fiili ger\u00e7ekle\u015ftiren failin, bu su\u00e7un meydana gelmesi s\u00fcrecindeki i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir di\u011fer tabirle maneviyat\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemi y\u00fcksektir. Zira ancak bu tespitin do\u011fru yap\u0131lmas\u0131 durumunda cezaland\u0131rmada hakkaniyetin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131ndan bahsedilebilir. Fail ile fiil aras\u0131ndaki manevi ba\u011f su\u00e7un manevi unsurudur. Su\u00e7un manevi unsurunun incelenerek failin i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131na \u0131\u015f\u0131k tutulmas\u0131, maddi ger\u00e7e\u011fe ula\u015fmak ad\u0131na […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":282,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23,15],"tags":[],"class_list":["post-500","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-avbaran","category-hukukmakaleleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/500","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=500"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/500\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":503,"href":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/500\/revisions\/503"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/282"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=500"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=500"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=500"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}