{"id":504,"date":"2025-02-08T18:37:59","date_gmt":"2025-02-08T15:37:59","guid":{"rendered":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/?p=504"},"modified":"2025-07-04T21:48:42","modified_gmt":"2025-07-04T18:48:42","slug":"gizli-sorusturmaci-atanmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/?p=504","title":{"rendered":"Gizli Soru\u015fturmac\u0131 Atanmas\u0131 (CMK m.139)"},"content":{"rendered":"

G\u0130R\u0130\u015e<\/strong><\/p>\n

Ceza hukuku kapsam\u0131ndaki su\u00e7lar\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011finin her ge\u00e7en g\u00fcn artmas\u0131 ve daha da karma\u015f\u0131k hale gelmesi nedeniyle klasik koruma tedbirleri olarak tabir edilen koruma tedbirlerinin (tutuklama, g\u00f6zalt\u0131, arama vb.) etkinli\u011fi her ge\u00e7en g\u00fcn azalmaktad\u0131r. \u00d6zellikle de \u00f6rg\u00fctl\u00fc su\u00e7lar\u0131n \u00f6nlenmesi anlam\u0131nda yeni ve \u00e7a\u011fa uygun koruma tedbirlerinin d\u00fczenlenmesi su\u00e7un \u00f6nlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Ancak d\u00fczenlenen yeni koruma tedbirleri eskiye oranla ki\u015filerin \u00f6zel ya\u015famlar\u0131na daha fazla m\u00fcdahale olana\u011f\u0131 vermektedir. Bu kapsamda d\u00fczenlenen koruma tedbirlerinin toplumsal yarar, kamu d\u00fczeni ve hukuk devletinin gereklilikleri dikkate al\u0131narak belirli ko\u015fullar alt\u0131nda d\u00fczenlenmesi gereklili\u011fi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesi de bu kapsamda d\u00fczenlenen modern koruma tedbirlerinden biridir.<\/p>\n

Gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesine ili\u015fkin esaslar koruma tedbirleri ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda CMK m.139 kapsam\u0131nda d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu kapsamda koruma tedbiri niteli\u011finde olan uygulaman\u0131n sadece belirli su\u00e7lar kapsam\u0131nda uygulanmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ayr\u0131ca g\u00f6revlendirilecek ki\u015fi bak\u0131m\u0131ndan da s\u00f6z konusu ki\u015finin kamu g\u00f6revlisi olmas\u0131 ve g\u00f6revlendirmenin hakim taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 \u015fart\u0131 aranm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesinin tarihi, tan\u0131m\u0131, niteli\u011fi, \u015fartlar\u0131, usul\u00fc ve uygulamadaki tart\u0131\u015fmal\u0131 durumlar, yarg\u0131 kararlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilecektir. Bu kapsamda gizli soru\u015fturmac\u0131n\u0131n re \u2019sen koruma tedbirlerine ba\u015fvurmas\u0131, i\u015fledi\u011fi su\u00e7lardan sorumlulu\u011fu, tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve bu tedbir ile di\u011fer koruma tedbirleri aras\u0131ndaki \u00f6ncelik sonral\u0131k ili\u015fkisi gibi tart\u0131\u015fmal\u0131 hususlar incelenecektir.<\/p>\n

 <\/p>\n

B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/strong><\/p>\n

G\u0130ZL\u0130 SORU\u015eTURMACI KAVRAMI<\/strong><\/p>\n

1.Gizli Soru\u015fturmac\u0131 Kavram\u0131n\u0131n Tarihi<\/strong><\/p>\n

\u00d6rg\u00fctl\u00fc su\u00e7lar, tarih boyunca bir\u00e7ok \u00fclkenin m\u00fccadele etti\u011fi k\u00fcresel bir problemdir. Nitekim g\u00fcn\u00fcm\u00fczde baz\u0131 su\u00e7 \u00f6rg\u00fctleri bulunduklar\u0131 \u00fclkenin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015farak k\u00fcresel \u00e7apta faaliyet g\u00f6sterecek kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc durumdad\u0131r. Bu \u00f6rg\u00fctlerle \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemler kullanarak m\u00fccadele edilse de yap\u0131lar\u0131 gere\u011fi de\u011fi\u015fen ko\u015fullara devletlerden daha h\u0131z\u0131 adapte olan su\u00e7 \u00f6rg\u00fctleri her zaman sistem i\u00e7erisinde ayakta kalman\u0131n bir yolunu bulmu\u015ftur. S\u00f6z konusu su\u00e7 \u00f6rg\u00fctlerinin zaman zaman devletlerle dahi i\u015f birli\u011fi yapt\u0131klar\u0131na ili\u015fkin haberler kamuoyunda yank\u0131 bulsa da bu durum devletler nezdinde hi\u00e7bir zaman kabul edilmemektedir. \u00d6zetleyecek olursak b\u00f6ylesine b\u00fcy\u00fck \u00e7apta bir problemle m\u00fccadele edebilmek ad\u0131na devletin \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemler geli\u015ftirmesi gerekmi\u015ftir. Bu y\u00f6ntemlerden birisi de gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesidir.[1]<\/a><\/p>\n

\u00d6zellikle \u00f6rg\u00fctl\u00fc su\u00e7lar kapsam\u0131nda etkin soru\u015fturma y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi hususundaki uygulamadaki s\u0131k\u0131nt\u0131lar ve di\u011fer koruma tedbirlerinin yetersizli\u011fi gibi durumlar, kanun koyucular\u0131 tarih boyunca ba\u015fvurulmu\u015f en eski y\u00f6ntemlerden biri olan \u201ccasusluk\u201d kavram\u0131n\u0131n modern hukuka uyarlanm\u0131\u015f bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc olarak ifade edebilece\u011fimiz gizli soru\u015fturmac\u0131 kavram\u0131na y\u00f6neltmi\u015ftir.<\/p>\n

Gizli soru\u015fturma y\u00fcr\u00fctmek amac\u0131yla g\u00f6revli atanmas\u0131 ilk kez ABD\u2019de standart bir teknik haline getirilmi\u015ftir. Devam\u0131nda polis tekni\u011fi olarak kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f olan bu y\u00f6ntem Avrupa\u2019ya aktar\u0131lm\u0131\u015f ve burada da yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.[2]<\/a> \u00dclkemize gelecek olursak \u00f6zellikle Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun son d\u00f6nemlerinde yayg\u0131nla\u015fan \u00f6rg\u00fctl\u00fc su\u00e7lar g\u00fcn\u00fcm\u00fczde halen etkisini s\u00fcrd\u00fcrmektedir.<\/p>\n

1999 y\u0131l\u0131nda, 4422 say\u0131l\u0131 \u00c7\u0131kar Ama\u00e7l\u0131 Su\u00e7 \u00d6rg\u00fctleriyle M\u00fccadele Kanunu\u2019nun kabul\u00fcne kadar ge\u00e7en s\u00fcre\u00e7te gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesine ili\u015fkin herhangi bir kanuni d\u00fczenleme bulunmamaktayd\u0131. Uygulamada 1412 Say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemeleri Usul\u00fc Kanunu (CMUK)\u2019ndaki m.154\/1[3]<\/a> ve m.156\/1[4]<\/a> ile birlikte Polis Vazife ve Sal\u00e2hiyet Kanunu\u2019ndaki ek m.7\u2019ye[5]<\/a> dayan\u0131larak, g\u00f6revliler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla gizli soru\u015fturma faaliyeti y\u00fcr\u00fct\u00fclmekteydi.[6]<\/a> 4422 say\u0131l\u0131 \u00c7\u0131kar Ama\u00e7l\u0131 Su\u00e7 \u00d6rg\u00fctleriyle M\u00fccadele Kanunu\u2019nun kabul\u00fcyle birlikte gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesi \u201cGizli g\u00f6revli kullan\u0131lmas\u0131\u201d<\/em> ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda ilk kez kanuni olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Devam eden s\u00fcre\u00e7te 4422 say\u0131l\u0131 kanun y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve halen y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan 5271 say\u0131l\u0131 CMK\u2019n\u0131n 139. maddesiyle d\u00fczenlenmi\u015ftir. Gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesine ili\u015fkin 6415 say\u0131l\u0131 Ter\u00f6rizmin Finansman\u0131n\u0131n \u00d6nlenmesi Hakk\u0131nda Kanun, 5607 say\u0131l\u0131 Ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131kla M\u00fccadele Kanunu ve 5726 say\u0131l\u0131 Tan\u0131k Koruma Kanunu ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli d\u00fczenlemeler de mevcuttur. TBMM Adalet Komisyonu\u2019nun CMK m.139\u2019a ili\u015fkin de\u011ferlendirmesinde ajan provokat\u00f6r kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n hukuk devleti kapsam\u0131nda sorun te\u015fkil etti\u011fi ancak toplumsal ya\u015fam a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck bir tehdit te\u015fkil eden \u00f6rg\u00fctl\u00fc su\u00e7larla m\u00fccadele a\u00e7\u0131s\u0131ndan gizli soru\u015fturma faaliyeti y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekti\u011fi ifade edilmi\u015f ve gizli soru\u015fturmac\u0131n\u0131n tahrik\u00e7i ajan olmad\u0131\u011f\u0131 vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.[7]<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

2.Gizli Soru\u015fturmac\u0131 Kavram\u0131n\u0131n Tan\u0131m\u0131 ve Hukuki Niteli\u011fi<\/strong><\/p>\n

Devlet kavram\u0131n\u0131n temelinde kalabal\u0131kla\u015fan ve gruplar halinde ya\u015fayan bireylerin olu\u015fturdu\u011fu topluluklar aras\u0131ndaki otorite sava\u015f\u0131 yatar. Adil olarak bireylerin temel hak ve h\u00fcrriyetlerini koruyacak \u015fekilde devlet otoritesinin sa\u011flanmas\u0131 ve korunmas\u0131, toplumdaki huzur ve g\u00fcvenlik ortam\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. Dolay\u0131s\u0131yla devlet kavram\u0131n\u0131n temelinde su\u00e7la m\u00fccadele kavram\u0131n\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

Teknolojinin geli\u015fmesiyle birlikte devletin otoritesini sa\u011flama fonksiyonu a\u00e7\u0131s\u0131ndan su\u00e7la m\u00fccadelesindeki en zor mesele \u00f6rg\u00fctl\u00fc su\u00e7lar meselesi olmu\u015ftur. Geli\u015fen ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131yla birlikte \u00f6rg\u00fctl\u00fc su\u00e7lar gitgide daha karma\u015f\u0131k ve yayg\u0131n bir hale gelmi\u015f, \u00f6rg\u00fctl\u00fc su\u00e7lara ili\u015fkin delillere ula\u015fmak zorla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesi, maddi ger\u00e7e\u011fi ortaya \u00e7\u0131karabilmek i\u00e7in su\u00e7a ili\u015fkin delillere ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak ad\u0131na ihtiya\u00e7 duyulan bir y\u00f6ntemdir.[8]<\/a><\/p>\n

Doktrinde gizli soru\u015fturmac\u0131 kavram\u0131 hakk\u0131nda \u00e7e\u015fitli tan\u0131mlamalar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re; gizli soru\u015fturmac\u0131 ara\u015ft\u0131rma yapmakla g\u00f6revlendirildi\u011fi \u00f6rg\u00fct\u00fcn i\u00e7ine s\u0131zarak \u00f6rg\u00fct\u00e7e i\u015flenen su\u00e7lara ili\u015fkin delil toplama faaliyeti y\u00fcr\u00fcten g\u00f6revlidir.[9]<\/a> Bir di\u011fer g\u00f6r\u00fc\u015f gizli soru\u015fturmac\u0131y\u0131; \u00f6rg\u00fctl\u00fc su\u00e7larla m\u00fccadele etmek i\u00e7in \u00f6zel e\u011fitim alm\u0131\u015f, g\u00f6revinin kapsam\u0131n\u0131n, s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin bilincinde olan kamu g\u00f6revlisi olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r.[10]<\/a> Ba\u015fka bir g\u00f6r\u00fc\u015f ise gizli soru\u015fturmac\u0131y\u0131 \u201ckendisine s\u00fcrekli olarak verilen ve de\u011fi\u015ftirilmi\u015f bir kimlik alt\u0131nda soru\u015fturma faaliyeti y\u00fcr\u00fcten kamu g\u00f6revlisi\u201d<\/em> olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r.[11]<\/a><\/p>\n

Teknolojinin ilerlemesiyle birlikte klasik koruma tedbirleri[12]<\/a> pratikte ceza hukukunun nihai amac\u0131 olan maddi ger\u00e7e\u011fe ula\u015f\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yetersiz kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle \u00f6zellikle \u00f6rg\u00fctl\u00fc su\u00e7lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan, gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesine ihtiya\u00e7 duyulmu\u015f ve bu konuda gerekli yasal d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Hukukumuzda gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesi CMK\u2019n\u0131n \u201cKoruma Tedbirleri\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 4. k\u0131sm\u0131n\u0131n 6. b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu kapsamda gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesini bir koruma tedbiri olarak nitelendirebiliriz. Do\u011fas\u0131 itibariyle koruma tedbirleri; ceza muhakemesinin etkin bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fclebilmesi, yarg\u0131lama sonucu verilecek h\u00fck\u00fcmlerin uygulanabilmesi ad\u0131na, yetkili mercilerce al\u0131nan, birtak\u0131m temel hak ve h\u00fcrriyetler a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 nitelikteki kanuni \u00e7arelerdir.[13]<\/a> Ayr\u0131ca belirtmek gerekirse gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesi \u201cadli\u201d nitelikte bir koruma tedbiridir. Zira yaln\u0131zca CMK m.139\/7\u2019de d\u00fczenlenen katalog su\u00e7lar\u0131n ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla ba\u015fvurulabilen bir tedbirdir. Bu tedbire su\u00e7u \u201c\u00f6nleme\u201d amac\u0131yla ba\u015fvurulamayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesinin niteli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011finilmesi gereken son husus; CMK m.139\u2019da d\u00fczenlenen bu tedbirin de t\u0131pk\u0131 ileti\u015fimin tespiti, dinlenmesi ve kayda al\u0131nmas\u0131 (CMK m.135) ve teknik ara\u00e7larla izleme (CMK m.140) tedbirleri gibi su\u00e7la ilgili delillerin elde edilebilmesi ad\u0131na muhataplar\u0131ndan habersiz \u015fekilde uygulanmas\u0131 gereklili\u011fidir. Bu nedenle bahsi ge\u00e7en koruma tedbirleri \u201cgizli koruma tedbirleri\u201d olarak da ifade edilmektedir.[14]<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

3.Benzer Kavramlar<\/strong><\/p>\n

Gizli soru\u015fturmac\u0131 kavram\u0131n\u0131n daha iyi kavranabilmesi i\u00e7in benzer di\u011fer kavramlar\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131, kavram karma\u015fas\u0131 ya\u015fanmamas\u0131 ad\u0131na faydal\u0131 olacakt\u0131r. Bu sebeple bu b\u00f6l\u00fcmde bilgi veren, g\u00fcvenilir ki\u015fi, gizli soru\u015fturma yapan kolluk g\u00f6revlisi, ajan provokat\u00f6r, yeralt\u0131 ajan\u0131, itiraf\u00e7\u0131 ve muhbir gibi kavramlar a\u00e7\u0131klanacakt\u0131r.<\/p>\n

a. Bilgi Veren<\/strong><\/p>\n

Hukukumuzda a\u00e7\u0131k\u00e7a bir h\u00fck\u00fcmle d\u00fczenlenmemekle birlikte, su\u00e7un i\u015flendi\u011fi veya i\u015flendi\u011fi tahmin edilen yerlerde bulunan, prensip olarak bir menfaat kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, gizlilik teminat\u0131 alt\u0131nda, adli makamlara i\u015flendi\u011fi iddia edilen su\u00e7a dair bilgi aktaran ki\u015filere bilgi veren ad\u0131 verilmektedir.[15]<\/a><\/p>\n

Bilgi veren ki\u015filer \u00f6d\u00fcl veya \u00f6zel bir menfaat kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda su\u00e7a ili\u015fkin delillere ula\u015fmak amac\u0131yla g\u00f6revlendirilen ki\u015filerdir. Bu ki\u015filer su\u00e7un icras\u0131 s\u0131ras\u0131nda hi\u00e7bir \u015fekilde kat\u0131l\u0131m g\u00f6stermeyerek pasif kalmakta, sadece su\u00e7 te\u015fkil eden olay\u0131 izleyerek elde ettikleri bilgileri adli makamlara iletmektedirler. Uygulamada s\u0131kl\u0131kla seyyar sat\u0131c\u0131, garson gibi meslekleri icra ederler.<\/p>\n

Bilgi veren ki\u015filer kamu g\u00f6revlisi olmayan \u00f6zel ki\u015filerdir. Bu ki\u015filerin g\u00f6revleri aras\u0131nda CMK uyar\u0131nca gizli soru\u015fturmac\u0131lara y\u00fcklenen; gerekti\u011finde su\u00e7 \u00f6rg\u00fct\u00fcne s\u0131zarak \u00f6rg\u00fct hakk\u0131nda ara\u015ft\u0131rmada bulunmak ve su\u00e7 delillerini toplamak gibi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler bulunmaz. Ayr\u0131ca CMK m.139 h\u00fck\u00fcmleri bilgi veren ki\u015filer hakk\u0131nda k\u0131yas yoluyla uygulanamaz.[16]<\/a><\/p>\n

b. G\u00fcvenilir Ki\u015fi<\/strong><\/p>\n

Hukukumuzda a\u00e7\u0131k\u00e7a bir h\u00fck\u00fcmle d\u00fczenlenmemekle birlikte, bir su\u00e7a ili\u015fkin maddi ger\u00e7e\u011fin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ad\u0131na somut olay\u0131n ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re farkl\u0131 \u015fekillerde yard\u0131mda bulunan, kollu\u011fa bilgi ak\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayan ve kimli\u011fi sakl\u0131 tutulan, \u00f6zel ki\u015filere g\u00fcvenilir ki\u015fi ad\u0131 verilmektedir. Bu ki\u015filer esnaf, avukat, memur, sab\u0131kal\u0131 bir su\u00e7lu veya fahi\u015fe olabilir.[17]<\/a><\/p>\n

G\u00fcvenilir ki\u015fi bir \u00f6rg\u00fct\u00fcn \u00fcyesi de olabilir; ancak \u00f6rg\u00fcte \u00fcye olmalar\u0131 bir \u015fart de\u011fildir. Baz\u0131 durumlarda somut olay\u0131n ko\u015fullar\u0131, bu ki\u015filerin \u00f6rg\u00fcte s\u0131zmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir. Bu sebeple g\u00fcvenilir ki\u015fi, polisle i\u015f birli\u011fi i\u00e7erisinde ve s\u00fcreklilik arz edecek \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Buradaki s\u00fcreklilik unsuru g\u00fcvenilir ki\u015fi ile bilgi veren ki\u015fi aras\u0131ndaki ay\u0131rt edici unsuru olu\u015fturmaktad\u0131r.[18]<\/a><\/p>\n

Doktrinde yer alan baz\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flere g\u00f6re adli organlar\u0131n g\u00fcvenilir ki\u015fiyi somut olay\u0131n ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re olaya m\u00fcdahale etme amac\u0131yla da stratejik olarak kullanabilmeleri m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu kapsamda g\u00fcvenilir ki\u015finin g\u00f6revi, yaln\u0131zca su\u00e7 \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fc izlemekten ibaret de\u011fildir. G\u00fcvenilir ki\u015fi polis operasyonlar\u0131n\u0131n icras\u0131na, \u00f6nleme ve ceza takibat\u0131na kat\u0131labilir.[19]<\/a><\/p>\n

c. Gizli Soru\u015fturma Yapan Kolluk G\u00f6revlisi<\/strong><\/p>\n

Alman hukukunda gizli soru\u015fturmac\u0131 ile farkl\u0131 anlamlar ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 vurgulanan gizli soru\u015fturma yapan kolluk g\u00f6revlisi kavram\u0131; s\u00fcreklilik arz etmeyecek \u015fekilde, belirli zamanlarda gizli soru\u015fturma faaliyeti y\u00fcr\u00fcten kolluk g\u00f6revlisi olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.[20]<\/a><\/p>\n

Gizli soru\u015fturma yapan kolluk g\u00f6revlilerinin g\u00f6revlendirilebilecekleri su\u00e7lar gizli soru\u015fturmac\u0131dan farkl\u0131d\u0131r. CMK m.139\u2019da belirtilen katalog su\u00e7lar haricinde gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilemeyece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bir polis memuru ise herhangi bir su\u00e7 kapsam\u0131nda gizli soru\u015fturma faaliyeti y\u00fcr\u00fctebilir. Ancak gizli soru\u015fturma faaliyeti yapan polisin yetkileri gizli soru\u015fturmac\u0131ya nazaran k\u0131s\u0131tl\u0131d\u0131r. Gizli soru\u015fturma faaliyeti yapan polisler g\u00fcndelik ve k\u0131sa s\u00fcren i\u015flemleri (al\u0131\u015fveri\u015f vb.) yapabilmektedir. \u00d6rne\u011fin uyu\u015fturucu su\u00e7lar\u0131nda, su\u00e7\u00fcst\u00fc yapmak amac\u0131yla polisin uyu\u015fturucu al\u0131c\u0131s\u0131 gibi davranmas\u0131 bu kapsamda bir faaliyet oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

Nitekim Yarg\u0131tay yerle\u015fik i\u00e7tihatlar\u0131nda; su\u00e7u ve su\u00e7 faillerini tespit etmek, su\u00e7la ilgili delil toplamak amac\u0131yla al\u0131c\u0131 rol\u00fcne girerek uyu\u015fturucu madde alan adli kolluk g\u00f6revlisinin stat\u00fcs\u00fcn\u00fc \u201cgizli soru\u015fturma yapan polis\u201d olarak belirlemi\u015f ve bu ki\u015filerin CMK m.160 vd. maddeleri uyar\u0131nca g\u00f6revlendirilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu ifade etmi\u015ftir.[21]<\/a><\/p>\n

d. Yeralt\u0131 Ajan\u0131<\/strong><\/p>\n

ABD\u2019de ortaya \u00e7\u0131kan ve halen kullan\u0131lmakta olan yeralt\u0131 ajan\u0131 \u201cundercover agent\u201d<\/em> kavram\u0131; kimli\u011fi gizli bir \u015fekilde \u015f\u00fcpheliler hakk\u0131nda gizli soru\u015fturma faaliyeti ger\u00e7ekle\u015ftiren ve bu yolla delil toplayan polis memuru olarak ifade edilmektedir. \u00d6rg\u00fctl\u00fc su\u00e7larla m\u00fccadele amac\u0131yla yeralt\u0131 ajan\u0131 bir talimat olmaks\u0131z\u0131n su\u00e7 ortam\u0131na giren ve bu faaliyet s\u0131ras\u0131nda kimli\u011fini gizleyen, gerekti\u011finde i\u015flenen su\u00e7a kat\u0131labilen ancak yasal s\u0131n\u0131rlar\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131 ile ceza sorumlulu\u011fu do\u011fan ki\u015filerdir. Yeralt\u0131 ajan\u0131ndan farkl\u0131 olarak CMK m.139\/5 uyar\u0131nca T\u00fcrk hukukundaki gizli soru\u015fturmac\u0131n\u0131n su\u00e7 i\u015flemesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Yeralt\u0131 ajanlar\u0131 genelde polis veya g\u00fcmr\u00fck muhafaza memurlar\u0131 aras\u0131ndan se\u00e7ilmektedirler. Ayr\u0131ca g\u00f6revlerinin icras\u0131 s\u0131ras\u0131nda bir s\u00fcre s\u0131n\u0131rlar\u0131 da bulunmamaktad\u0131r.[22]<\/a><\/p>\n

e. \u0130tiraf\u00e7\u0131<\/strong><\/p>\n

\u00a0 \u00a0 \u00a0\u0130tiraf\u00e7\u0131[23]<\/strong><\/a><\/em> hukuk d\u00fczeninin taraf\u0131na ge\u00e7erek, i\u00e7inde bulundu\u011fu su\u00e7 \u00f6rg\u00fct\u00fcyle ilgili bilgileri adli makamlara ileten ki\u015fidir. \u0130tiraf\u00e7\u0131 su\u00e7 \u00f6rg\u00fct\u00fcyle ba\u011f\u0131n\u0131 geri d\u00f6n\u00fc\u015fs\u00fcz olarak kopartm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r.[24] <\/a>Yukar\u0131da yer alan kavramlardan farkl\u0131 olarak itiraf\u00e7\u0131lara ili\u015fkin dolayl\u0131 da olsa bir kanuni d\u00fczenleme mevcuttur. 5237 say\u0131l\u0131 TCK m.221\u2019de yer alan \u201cetkin pi\u015fmanl\u0131k\u201d h\u00fckm\u00fcnden yararlanan ki\u015filerin itiraf\u00e7\u0131 konumunda olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Hukuken bu d\u00fczenlemeyle ama\u00e7lanan husus, hen\u00fcz su\u00e7 \u00f6rg\u00fct\u00fcne s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011flanmam\u0131\u015f veya ba\u011flar\u0131 kopmu\u015f ki\u015filerin bu yolla \u00f6rg\u00fctten uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve bu ki\u015filerden edinilen bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda su\u00e7 \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn zay\u0131flat\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

f. Muhbir<\/strong><\/p>\n

Hukukumuzda M\u00fclga 1918 say\u0131l\u0131 Ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n Men ve Takibine Dair Kanun, 5607 say\u0131l\u0131 Ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131kla M\u00fccadele Kanunu, 5607 say\u0131l\u0131 Ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131kla M\u00fccadele Kanununa G\u00f6re \u0130kramiye \u00d6denmesi Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik, 4458 say\u0131l\u0131 G\u00fcmr\u00fck Kanunu, 213 say\u0131l\u0131 Vergi Usul\u00fc Kanunu, 818 say\u0131l\u0131 Bor\u00e7lar Kanunu, 2559 say\u0131l\u0131 Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu, Jandarma Te\u015fkilat\u0131 G\u00f6rev ve Yetkileri Y\u00f6netmeli\u011fi, 3713 say\u0131l\u0131 Ter\u00f6rle M\u00fccadele Kanunu ve M\u00fclga 4422 Say\u0131l\u0131 \u00c7\u0131kar Ama\u00e7l\u0131 Su\u00e7 \u00d6rg\u00fctleriyle M\u00fccadele Kanunu\u2019nda muhbir kavram\u0131 yer almaktad\u0131r.<\/p>\n

Muhbir kavram\u0131 bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan bilgi veren kavram\u0131 ile \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyor olsa da bilgi verene k\u0131yasla \u00e7ok daha s\u0131n\u0131rl\u0131 bir anlam ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Muhbir bilgi aktar\u0131m\u0131 yapan bir ki\u015fiden ziyade daha \u00e7ok su\u00e7 ihbar\u0131nda bulunan bir ki\u015fi olarak nitelendirilebilir. Ayr\u0131ca kullan\u0131m\u0131 da bilgi verene oranla daha yayg\u0131nd\u0131r.[25]<\/a><\/p>\n

Belirtmemiz gereken bir di\u011fer \u00f6nemli husus ise; kimli\u011fi saklanan, soru\u015fturma a\u015famas\u0131nda su\u00e7la ilgili delilleri elde eden ve bu delilleri adli mercilere aktaran, fakat hi\u00e7bir zaman ortaya \u00e7\u0131kmayan muhbirlerden elde edilen delillere dayan\u0131larak mahk\u00fbmiyet karar\u0131 verilmesinin hukuka ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131d\u0131r.[26]<\/a><\/p>\n

g. Ajan Provokat\u00f6r<\/strong><\/p>\n

Tarih boyunca ajan provokat\u00f6rl\u00fck (tahrik\u00e7i ajanl\u0131k, k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 ajanl\u0131k) s\u00fcrekli olarak ele\u015ftirilmesine ra\u011fmen t\u00fcm devletler taraf\u0131ndan kullan\u0131lmaya devam edilen bir y\u00f6ntemdir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki uygulamada devletlerin polis te\u015fkilatlar\u0131 adeta bir taktik olarak d\u00fczenli \u015fekilde ajan provokat\u00f6rl\u00fck faaliyeti y\u00fcr\u00fctmektedir.<\/p>\n

Yarg\u0131tay yerle\u015fik i\u00e7tihatlar\u0131nda ajan provokat\u00f6r\u00fc \u201csu\u00e7un i\u015flenmesini isteyen ve bir kimseyi su\u00e7 i\u015flemeye sevk eden kimse<\/em>\u201d olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r.[27]<\/a> BM\u2019nin d\u00fczenledi\u011fi 1980 tarihli bir konferansta zikredilen tan\u0131mda ise ajan provokat\u00f6r; devlet organlar\u0131n\u0131n kontrol\u00fcnde di\u011fer ki\u015fileri bir su\u00e7un icras\u0131na azmettiren ki\u015fi olarak ifade edilmi\u015ftir.[28]<\/a><\/p>\n

Hukukun temel ilkelerinin ge\u00e7erli oldu\u011fu bir hukuk devletinde ajan provokat\u00f6rl\u00fck faaliyeti sorun te\u015fkil etmektedir. Devletin \u00f6rg\u00fctl\u00fc su\u00e7larla m\u00fccadele etme zorunlulu\u011fu oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ancak \u00f6rg\u00fctl\u00fc su\u00e7larla m\u00fccadele \u201cher ne pahas\u0131na olursa olsun\u201d yap\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Bu nedenlerle gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirmesine ili\u015fkin hususlar evrensel hukuk devleti ilkelerine uygun olarak kanuni d\u00fczenlemelere tabi tutulmu\u015ftur.<\/p>\n

Ajan provokat\u00f6r bir su\u00e7un i\u015flenmesi amac\u0131yla ki\u015fileri su\u00e7a azmettirirken, gizli soru\u015fturmac\u0131 hi\u00e7 kimseyi bir su\u00e7un i\u015flenmesi amac\u0131yla azmettiremez. Gizli soru\u015fturmac\u0131 CMK kapsam\u0131nda bir g\u00f6rev ifa etmektedir. Ajan provokat\u00f6rl\u00fck ise hukuk sistemince d\u00fczenlenmeyen ve ki\u015finin su\u00e7 konusu eylemleri icra etmesini sa\u011flayan bir faaliyettir. Bu faaliyet kapsam\u0131nda ajan provokat\u00f6rler hakk\u0131nda TCK m.38 ve m.39 uyar\u0131nca \u201cazmettirme\u201d ve \u201cyard\u0131m etme\u201d den dolay\u0131 cezai sorumluluk do\u011facak hatta somut olay\u0131n ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re m\u00fc\u015fterek faillik de g\u00fcndeme gelebilecektir.[29]<\/a><\/p>\n

Ajan provokat\u00f6r kavram\u0131 gerek A\u0130HM[30]<\/a> gerekse Yarg\u0131tay[31]<\/a> i\u00e7tihatlar\u0131nda s\u0131k\u00e7a de\u011finilen bir kavramd\u0131r. A\u0130HM, gizli soru\u015fturma faaliyeti y\u00fcr\u00fcten polislerin g\u00f6revleri s\u0131ras\u0131nda ki\u015fileri su\u00e7a azmettirmesi neticesinde elde edilen delillere dayan\u0131larak mahk\u00fbmiyet karar\u0131 verilmesi durumunda adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlali y\u00f6n\u00fcnde kararlar vermektedir. Yarg\u0131tay da A\u0130HM i\u00e7tihatlar\u0131yla paralel gerek\u00e7elerle bozma kararlar\u0131 vermektedir.<\/p>\n

\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/strong><\/p>\n

G\u0130ZL\u0130 SORU\u015eTURMACI G\u00d6REVLEND\u0130R\u0130LMES\u0130<\/strong><\/p>\n

1.Gizli Soru\u015fturmac\u0131 G\u00f6revlendirilmesinin \u015eartlar\u0131<\/strong><\/p>\n

Gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesi i\u00e7in aranan \u015fartlar CMK m. 139 d\u00fczenlemesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunlar; soru\u015fturma konusu su\u00e7un i\u015flendi\u011fi hususunda, somut delillere dayanan kuvvetli \u015f\u00fcphe sebeplerinin mevcut olmas\u0131 ve ba\u015fka surette delil elde edilemiyor olmas\u0131, g\u00f6revlendirilecek ki\u015finin kamu g\u00f6revlisi olmas\u0131, katalog su\u00e7lardan birinin i\u015flenmi\u015f olmas\u0131 ve son olarak, h\u00e2kim taraf\u0131ndan verilecek bir g\u00f6revlendirme karar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u015eayet bu tedbire, CMK m. 139\u2019da aranan \u015fartlar ger\u00e7ekle\u015fmeden ba\u015fvurulursa; gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesi hukuka ayk\u0131r\u0131 olaca\u011f\u0131 i\u00e7in, hukuka ayk\u0131r\u0131 bir bi\u00e7imde ba\u015fvurulmu\u015f tedbir vas\u0131tas\u0131yla elde edilen deliller de delil yasa\u011f\u0131 olu\u015fturarak, yarg\u0131lamada kullan\u0131lamayacakt\u0131r.[32]<\/a><\/p>\n

Tedbirin uygulanmas\u0131 i\u00e7in gerekli ilk \u015fart olan \u201csomut delillere dayanan kuvvetli \u015f\u00fcphe sebepleri\u201d kavram\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak gerekmektedir. Buradaki \u201csomut delillere dayanan<\/em>\u201d ifadesi, 21.02.2014 tarihli ve 6526 say\u0131l\u0131 Kanun m. 13 h\u00fckm\u00fc ile eklenmi\u015ftir. Kanaatimizce yap\u0131lan bu d\u00fczenleme maddede aranan \u201ckuvvetli \u015f\u00fcphe\u201d derecesini de\u011fi\u015ftirmedi\u011finden \u00f6nemsizdir.<\/p>\n

CMK m.139 d\u00fczenlemesi \u201ckuvvetli \u015f\u00fcphe sebepleri\u201d<\/em> \u015fart\u0131yla temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere m\u00fcdahale niteli\u011findeki bu tedbirin s\u0131n\u0131rlar\u0131 tam olarak belirlenemeyen \u201cbasit \u015f\u00fcphe\u201d ye dayan\u0131larak suistimal edilmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu kayg\u0131lar gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesi tedbirini uygulanamaz bir hale de getirmemelidir.[33]<\/a><\/p>\n

Kuvvetli \u015f\u00fcphe, ger\u00e7ekle\u015ftirilecek ceza muhakemesi s\u00fcreci sonunda su\u00e7 \u015f\u00fcphesi alt\u0131ndaki ki\u015fi hakk\u0131nda mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc verilmesinin kuvvetle muhtemel olmas\u0131d\u0131r.[34]<\/a> Kuvvetli \u015f\u00fcphenin gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesi s\u0131ras\u0131nda aranmas\u0131 orant\u0131l\u0131l\u0131k ilkesine ayk\u0131r\u0131 bir sonu\u00e7 ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Hakk\u0131nda mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc verilmesi kuvvetle muhtemel g\u00f6r\u00fclen bir san\u0131k hakk\u0131nda zaten yeterli delil toplanm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. Bu durumda gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesine ihtiya\u00e7 do\u011fmayacakt\u0131r. Tam tersine yeterli delil bulunmayan durumlarda delillere ula\u015fabilmek ad\u0131na gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesine ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r. Kanaatimizce kanun koyucu orant\u0131l\u0131l\u0131k ilkesine ayk\u0131r\u0131 bir \u015f\u00fcphe derecesi takdir etmi\u015ftir. Bu tedbir kapsam\u0131nda \u201cmakul \u015f\u00fcphe\u201d derecesinin yeterli olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyiz.<\/p>\n

CMK m.139\/1 uyar\u0131nca bir di\u011fer \u015fart \u201cba\u015fka surette delil elde edilememesi\u201d<\/em> dir. Gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesi bireyin hak ve h\u00fcrriyetlerine \u00f6nemli derecede m\u00fcdahalede bulunmas\u0131 nedeniyle kanun koyucu taraf\u0131ndan bu \u015fekilde bir d\u00fczenleme yap\u0131lma gere\u011fi duyulmu\u015ftur. Kanun koyucu tedbirin ikincil nitelikte oldu\u011funu ifade etmi\u015ftir. Ancak kuvvetli \u015f\u00fcphe k\u0131sm\u0131nda orant\u0131l\u0131l\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131klamalar bu \u015fart i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Somut delillere dayanan kuvvetli \u015f\u00fcphe sebeplerinin bulundu\u011fu bir durumda halihaz\u0131rda ba\u015fka bir y\u00f6ntemle delile ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f ise ikincil nitelikteki gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesi tedbirine ba\u015fvurulmas\u0131na gerek kalmayacakt\u0131r. Kanaatimizce bu \u015fart\u0131n da kanun maddesinden kald\u0131r\u0131lmas\u0131 yerinde olacakt\u0131r.<\/p>\n

CMK m.139\/1 uyar\u0131nca aranan bir di\u011fer \u015fart gizli soru\u015fturmac\u0131 olarak g\u00f6revlendirilecek ki\u015finin \u201ckamu g\u00f6revlisi\u201d<\/em> olmas\u0131d\u0131r. Bu kapsamda 5237 say\u0131l\u0131 TCK m.6\/1-c\u2019de yer alan kamu g\u00f6revlisi tan\u0131m\u0131na de\u011finmek gerekecektir. Bu tan\u0131ma g\u00f6re kamu g\u00f6revlisi; \u201ckamusal faaliyetin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine, tayin edilerek veya se\u00e7ilerek yahut ba\u015fkaca bir \u015fekilde; daim\u00ee, ge\u00e7ici veya belirli bir s\u00fcreyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak kat\u0131lan kimsedir.\u201d<\/em><\/p>\n

Kamu g\u00f6revlisi olmayan ki\u015filer gizli soru\u015fturmac\u0131 olarak g\u00f6revlendirilemez.[35]<\/a> B\u00f6yle bir g\u00f6revlendirme durumunda gerek s\u00f6z konusu g\u00f6revlendirme dolay\u0131s\u0131yla elde edilen deliller gerekse g\u00f6revlendirmeye ili\u015fkin usul hukuka ayk\u0131r\u0131 olacakt\u0131r.[36]<\/a> Hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilen s\u00f6z konusu deliller Anayasa m. 38\/6 ile CMK m. 206\/2-a ve CMK m. 217\/2 h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca yarg\u0131lamada kullan\u0131lamayacakt\u0131r.<\/p>\n

Gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesi tedbirinin uygulanabilmesi i\u00e7in CMK 139\/7\u2019de[37]<\/a> \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131daki su\u00e7lardan birinin i\u015flenmi\u015f olmas\u0131 gerekmektedir. 2016 tarihli ve 6763 say\u0131l\u0131 Kanunun 27. maddesi uyar\u0131nca CMK\u2019n\u0131n 139\/7-a,1 maddesinde yer alan \u201cUyu\u015fturucu\u201d<\/em> ibaresi \u201c\u00d6rg\u00fct faaliyeti \u00e7er\u00e7evesinde i\u015flenip i\u015flenmedi\u011fine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n uyu\u015fturucu\u201d<\/em> \u015feklinde de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir. Bu de\u011fi\u015fikli\u011fi yorumlayacak olursak maddede yer alan di\u011fer su\u00e7lar\u0131n ancak \u00f6rg\u00fctl\u00fc olarak i\u015flenmesi durumunda ayd\u0131nlat\u0131lmalar\u0131 amac\u0131yla gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilebilece\u011fini s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

Gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesine ili\u015fkin son \u015fart g\u00f6revlendirmeye ili\u015fkin bir karar\u0131n bulunmas\u0131d\u0131r. Bu husus CMK m.139\/1\u2019de belirtilmi\u015ftir. CMK m. 139\/1\u2019in 2. c\u00fcmlesinde ise \u201cBu madde uyar\u0131nca yap\u0131lacak g\u00f6revlendirmeye h\u00e2kim taraf\u0131ndan karar verilir<\/em>.\u201d denilmek suretiyle, gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesi i\u00e7in h\u00e2kim taraf\u0131ndan verilmi\u015f bir g\u00f6revlendirme karar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, \u015fart olarak aranm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Ayr\u0131ca belirtecek olursak; 24.11.2016 tarihli ve 6763 say\u0131l\u0131 Kanunun 27 inci maddesiyle, CMK 139\/1\u2019de yer alan \u201ca\u011f\u0131r ceza mahkemesince oy birli\u011fiyle\u201d ibaresi \u201ch\u00e2kim taraf\u0131ndan\u201d \u015feklinde de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir. Kanaatimizce bu de\u011fi\u015fiklik yerinde olmu\u015ftur. Zira bir ki\u015fi hakk\u0131nda mahk\u00fbmiyet karar\u0131 verilmesi dahi oy\u00e7oklu\u011fu ile al\u0131nabilen bir karar iken bir koruma tedbiri olan gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesi karar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r ceza mahkemesince oy birli\u011fiyle al\u0131nmas\u0131 orant\u0131l\u0131 ve ak\u0131lc\u0131 bir yakla\u015f\u0131m olmayacak s\u00f6z konusu tedbirin uygulanmas\u0131n\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 derecede zorla\u015ft\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n

 <\/p>\n

    \n
  1. Gizli Soru\u015fturmac\u0131 G\u00f6revlendirilmesinin Usul\u00fc<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

    CMK m.139\/1\u2019de \u201cSoru\u015fturma konusu su\u00e7un i\u015flendi\u011fi\u201d ifadesine yer verilmi\u015f olmas\u0131 sebebiyle gizli soru\u015fturmac\u0131n\u0131n g\u00f6revine soru\u015fturma a\u015famas\u0131nda ba\u015flayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade edebiliriz. Bir di\u011fer ifadeyle bu karar soru\u015fturma evresinde al\u0131nabilecek bir karard\u0131r ve kovu\u015fturma a\u015famas\u0131nda al\u0131namaz. Ancak gizli soru\u015fturmac\u0131 soru\u015fturma a\u015famas\u0131nda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revine kovu\u015fturma a\u015famas\u0131nda devam edebilir.[38]<\/a><\/p>\n

    CMK m.139 uyar\u0131nca gizli soru\u015fturmac\u0131n\u0131n yaln\u0131zca hakim taraf\u0131ndan al\u0131nan bir kararla g\u00f6revlendirilebilece\u011fi de a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmi\u015ftir. Gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesi ilk kez soru\u015fturma evresinde al\u0131nabilecek bir karar olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla da bahsi ge\u00e7en h\u00e2kimin, sulh ceza h\u00e2kimi oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ayn\u0131 mant\u0131kla g\u00f6revlendirme karar\u0131n\u0131n ilk kez soru\u015fturma evresinde ve gizli \u015fekilde verilebilecek olmas\u0131 nazara al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda; istemde bulunma yetkisinin Cumhuriyet savc\u0131s\u0131na ait oldu\u011fu ifade edilebilir. [39]<\/a> Uygulamada ilgili kolluk birimi taraf\u0131ndan Cumhuriyet savc\u0131s\u0131na bu hususta bir ihtiya\u00e7 oldu\u011fu iletilmekte ve savc\u0131n\u0131n talebi \u00fczerine h\u00e2kimin karar vermesi sonucunda gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirmesi yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

    CMK m.139 kapsam\u0131nda gizli soru\u015fturmac\u0131n\u0131n ne kadar s\u00fcreyle g\u00f6revlendirilece\u011fine ili\u015fkin bir h\u00fck\u00fcm bulunmamaktad\u0131r. M\u00fclga 4422 say\u0131l\u0131 Kanun m.2 uyar\u0131nca gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesi tedbirine, en \u00e7ok \u00fc\u00e7 ay i\u00e7in karar verilebilece\u011fi ve bu s\u00fcrenin en \u00e7ok iki kez, \u00fc\u00e7er aydan fazla olmamak \u00fczere uzat\u0131labilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n

    Her ne kadar koruma tedbirlerinin belirli bir s\u00fcreyle uygulanmas\u0131 esas olsa da kanaatimizce \u00f6rg\u00fctl\u00fc su\u00e7lar\u0131n niteli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan bir s\u00fcre s\u0131n\u0131rlamas\u0131 yap\u0131lmamas\u0131 yerinde bir yakla\u015f\u0131m olmu\u015ftur. Zira su\u00e7 \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ve i\u015flenen su\u00e7lar\u0131n kapsam\u0131na g\u00f6re bu \u00f6rg\u00fctlerin \u00e7\u00f6kertilmesi y\u0131llar alabilmektedir. Bu kapsamda gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revini ba\u015far\u0131yla tamamlamak i\u00e7in ihtiyac\u0131 olan s\u00fcreye sahip olmal\u0131d\u0131r. Ancak bu s\u00fcre koruma orant\u0131l\u0131l\u0131k ilkesini de ihlal etmemelidir. Gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirmesi tedbirinin uygulanmas\u0131na ihtiya\u00e7 kalmamas\u0131 durumunda veya CMK m.139\u2019da belirtilen \u015fartlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesiyle derhal sona erecektir.[40]<\/a><\/p>\n

     <\/p>\n

    \u00dc\u00c7\u00dcNC\u00dc B\u00d6L\u00dcM<\/strong><\/p>\n

    G\u0130ZL\u0130 SORU\u015eTURMACI G\u00d6REVLEND\u0130R\u0130LMES\u0130YLE \u0130LG\u0130L\u0130 TEMEL SORUNLAR<\/strong><\/p>\n

    1. Koruma Tedbirlerine Re \u2019sen Karar Verilmesi Sorunu<\/strong><\/p>\n

    \u00a0 \u00a0 \u00a0Hukukumuzda gizli soru\u015fturmac\u0131ya koruma tedbirine kendili\u011finden ba\u015fvurabilme yetkisi tan\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu hususta doktrinde g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 mevcuttur. Bir g\u00f6r\u00fc\u015f CMK m.139\/4\u2019te yer alan \u201cher t\u00fcrl\u00fc ara\u015ft\u0131rmada bulunmak\u201d ifadesinden yola \u00e7\u0131karak gizli soru\u015fturmac\u0131lar\u0131n, teknik ara\u00e7la takip ve ileti\u015fimin tespiti, dinlenmesi ve kayda al\u0131nmas\u0131 gibi di\u011fer koruma tedbirlerine re\u2019sen ba\u015fvurabilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu ifade etmektedir.[41]<\/a><\/p>\n

    Bir di\u011fer g\u00f6r\u00fc\u015f kanunda a\u00e7\u0131k d\u00fczenleme olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece gizli soru\u015fturmac\u0131n\u0131n di\u011fer koruma tedbirlerine re\u2019sen ba\u015fvuramayaca\u011f\u0131n\u0131, aksi halde CMK\u2019da ayr\u0131 ayr\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u015fartlar\u0131n i\u00e7inin bo\u015falt\u0131lmas\u0131na sebep olunaca\u011f\u0131n\u0131 ifade etmektedir.[42] <\/a>Doktrindeki bask\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re; gizli soru\u015fturmac\u0131ya, ancak hakim karar\u0131 ile ba\u015fvurulabilen koruma tedbirine re\u2019sen ba\u015fvurma yetkisi verilmesi hukuk devleti ilkesiyle ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r. Yarg\u0131tay\u2019\u0131n yerle\u015fik i\u00e7tihatlar\u0131 da ayr\u0131ca bir karar al\u0131nmaks\u0131z\u0131n gizli soru\u015fturmac\u0131n\u0131n re\u2019sen di\u011fer koruma tedbirlerini uygulayamayaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir.[43]<\/a><\/p>\n

    2. Gizli Soru\u015fturmac\u0131n\u0131n \u0130\u015fledi\u011fi Su\u00e7lar ve \u00d6rg\u00fct Kapsam\u0131ndaki Su\u00e7lardan Sorumlulu\u011fu Sorunu<\/strong><\/p>\n

    Gizli soru\u015fturmac\u0131n\u0131n g\u00f6revi gere\u011fi su\u00e7 i\u015fleyip i\u015fleyemeyece\u011fi bir di\u011fer tart\u0131\u015fmal\u0131 husustur. Gizli soru\u015fturmac\u0131n\u0131n g\u00f6revlendirildi\u011fi \u00f6rg\u00fct\u00fcn i\u00e7erisinde bar\u0131nabilmesi ve kendi g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flayabilmesi ad\u0131na su\u00e7 i\u015flemesinin gereklilik oldu\u011fu ifade edilebilir. Zira su\u00e7 \u00f6rg\u00fctleri her mensubundan bekledi\u011fi gibi \u00fcyesi konumunda bulunan gizli soru\u015fturmac\u0131dan da su\u00e7 i\u015flemesini bekleyecektir. \u0130\u00e7erisinde bulundu\u011fu \u00f6rg\u00fct\u00fcn i\u015fledi\u011fi su\u00e7lara kat\u0131lmayan gizli soru\u015fturmac\u0131n\u0131n su\u00e7 i\u015flememesi durumunda de\u015fifre olmas\u0131 ve hayat\u0131n\u0131n tehlikeye girmesi ihtimali \u00e7ok y\u00fcksektir.[44]<\/a><\/p>\n

    Bu nedenle gizli soru\u015fturmac\u0131n\u0131n g\u00f6revi kapsam\u0131nda su\u00e7 i\u015fleyip i\u015fleyemeyece\u011fi konusu tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. CMK m.139\/5 h\u00fckm\u00fcnde gizli soru\u015fturmac\u0131n\u0131n, g\u00f6revini ifa ederken su\u00e7 i\u015fleyemeyece\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmi\u015ftir. TCK 25\/1 ve 25\/2\u2019deki \u015fartlar\u0131n olu\u015fmas\u0131 durumunda me\u015fru m\u00fcdafaa ve zorunluluk hali nedeniyle gizli soru\u015fturmac\u0131n\u0131n cezaland\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131 hususu g\u00fcndeme gelecektir.[45]<\/a> Doktrindeki bir g\u00f6r\u00fc\u015f, su\u00e7 i\u015flemeyen gizli soru\u015fturmac\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fctte bar\u0131namayaca\u011f\u0131ndan bahisle, en az\u0131ndan birtak\u0131m su\u00e7lar\u0131 i\u015fleyebilece\u011fine ili\u015fkin bir h\u00fckme CMK\u2019da yer verilmesi gerekti\u011fini ifade etmektedir.[46]<\/a><\/p>\n

    Kanaatimizce su\u00e7lularla m\u00fccadele edebilmek amac\u0131yla bir kamu g\u00f6revlisine su\u00e7 i\u015fleme yetkisi verilmesi hukuka ayk\u0131r\u0131 ve hukuk sistemi a\u00e7\u0131s\u0131ndan sak\u0131ncal\u0131d\u0131r. Bu durumda gizli soru\u015fturmac\u0131 tedbiri suistimale yol a\u00e7acak bi\u00e7imde kullan\u0131labilecek, devlet organlar\u0131na olan itimat azalacakt\u0131r. Zira devlet su\u00e7 i\u015fleme yasa\u011f\u0131n\u0131 bizzat kendisi ihlal etmi\u015f olacakt\u0131r.[47]<\/a><\/p>\n

     <\/p>\n

    3. Gizli Soru\u015fturmac\u0131n\u0131n Tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 Sorunu<\/strong><\/p>\n

    Bu konudaki tart\u0131\u015fma tan\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 ve adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmadan kaynaklanmaktad\u0131r. Adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131nda yer alan ve CMK m.201 uyar\u0131nca d\u00fczenlenen tan\u0131\u011fa do\u011frudan soru y\u00f6neltme hakk\u0131, yarg\u0131laman\u0131n adil olabilmesi ad\u0131na zaruri nitelikte bir hakt\u0131r. \u00d6te yandan su\u00e7 \u00f6rg\u00fctlerinin yap\u0131s\u0131 g\u00f6ze al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda tan\u0131kl\u0131k yapan gizli soru\u015fturmac\u0131n\u0131n kimli\u011finin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131 ve can g\u00fcvenli\u011finin tehlikeye girmesi s\u00f6z konusu olabilecektir.<\/p>\n

    Kanunun da benimsedi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f, gizli soru\u015fturmac\u0131n\u0131n \u00f6\u011frendi\u011fi bilgilerle ilgili tan\u0131k olarak dinlenebilece\u011fi; ancak bu dinlemenin CMK m. 58\u2019deki tan\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde olmas\u0131 gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcndedir. Zira tan\u0131k olarak dinlenecek gizli soru\u015fturmac\u0131n\u0131n kimli\u011finin gizlili\u011finin hem g\u00f6revi hem de kendisi ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131n can g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan korunmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. CMK m. 58 h\u00fckm\u00fcn\u00fcn esas itibariyle gizli tan\u0131k olarak dinlenecek gizli soru\u015fturmac\u0131ya uygun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc, bu itibarla da gizli soru\u015fturmac\u0131n\u0131n duru\u015fmada haz\u0131r bulunma hakk\u0131na sahip olanlar bulunmaks\u0131z\u0131n dinlenmesi ve duru\u015fmada bulunma hakk\u0131na sahip olanlara ses ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fc aktarmas\u0131 yap\u0131larak CMK m. 201 uyar\u0131nca gizli tan\u0131\u011fa soru sorma hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi kanaatindeyiz.<\/p>\n

    \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em>CMK 139\/3: \u2018\u2019Soru\u015fturmac\u0131, kovu\u015fturma evresinde tan\u0131k olarak dinlenmesinin zorunlu olmas\u0131 halinde, duru\u015fmada haz\u0131r bulunma hakk\u0131na sahip bulunanlar olmadan veya ses ya da g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc de\u011fi\u015ftirilerek \u00f6zel ortamda dinlenir. Bu durumda 27\/12\/2007 tarihli ve 5726 say\u0131l\u0131 Tan\u0131k Koruma Kanununun 9 uncu maddesi h\u00fckm\u00fc k\u0131yasen uygulan\u0131r.\u2019\u2019<\/em><\/p>\n

    Kanaatimizce CMK 139\/3 kapsam\u0131nda yer alan bu d\u00fczenleme yerindedir. Ki\u015finin sesinin, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015ftirilerek \u00f6zel bir ortamda dinlenmesi tan\u0131\u011f\u0131 koruyan bir d\u00fczenlemedir. Ancak bu hususta keyfiyete ka\u00e7\u0131lmamal\u0131 tan\u0131\u011f\u0131n \u00f6zel bir ortamda dinlenmesini gerektirecek somut ko\u015fullar\u0131n a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya konulmas\u0131 gerekmektedir. Aksi halde bu durumun A\u0130HS m.6\/3-d[48]<\/a> uyar\u0131nca adil yarg\u0131lanma hakk\u0131na ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ifade edilebilir.<\/p>\n

    Nitekim bu durum A\u0130HM\u2019nin 21363\/93, 21634\/93 ve 22056\/93 ba\u015fvuru numaral\u0131 23.04.1997 tarihli Van Mechelen ve di\u011ferleri v. Hollanda karar\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n

    \u201cKolluk g\u00f6revlilerinin ayr\u0131 bir odada san\u0131k ve m\u00fcdafi olmaks\u0131z\u0131n, yaln\u0131zca ses aktar\u0131m\u0131 yap\u0131lmak suretiyle dinlendi\u011fi olayda A\u0130HM, savunman\u0131n yaln\u0131zca beyanda bulunan\u0131n kimli\u011finden bihaber olmakla kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ayn\u0131 zamanda dinleme esnas\u0131ndaki tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 da g\u00f6zlemleyemedi\u011fini ve dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcvenilirli\u011fini test etme olana\u011f\u0131ndan da yoksun oldu\u011funu vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. A\u0130HM ni\u00e7in bu denli a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131n\u0131rlamalara ba\u015fvurman\u0131n gerekli oldu\u011funun ve daha az s\u0131n\u0131rlaman\u0131n neden yeterli olmayaca\u011f\u0131n\u0131n ikna edici bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131 beklemektedir. Etkin soru\u015fturma ad\u0131na gereklilikler, bunun \u00f6tesinde bir gerek\u00e7e bulunmad\u0131k\u00e7a, ikna edici de\u011fildir.<\/em><\/p>\n

    \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ulusal mahkemeler kolluk g\u00f6revlilerine veya ailelerine y\u00f6nelik misilleme tehdidinin bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yeterli derecede de\u011ferlendirmeli; san\u0131\u011f\u0131n bizzat ya da azmettirece\u011fi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ilgili kolluk g\u00f6revlisi bak\u0131m\u0131ndan b\u00f6yle bir tehdit olu\u015fturup olu\u015fturmayaca\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmal\u0131d\u0131r. Yaln\u0131zca yarg\u0131lama konusu su\u00e7un a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 bu ba\u011flamda gerek\u00e7e say\u0131lmaz.<\/em><\/p>\n

    \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Hatta san\u0131\u011f\u0131n genel olarak korkutucu bir \u00fcne sahip olmas\u0131 ve yarg\u0131lama konusu su\u00e7un bir intikam i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u015fiddeti bar\u0131nd\u0131rmas\u0131, tan\u0131\u011f\u0131n gizlili\u011fi i\u00e7in yeterli g\u00f6r\u00fclmemi\u015f ve tan\u0131\u011f\u0131n misillemeye ili\u015fkin ki\u015fisel korkusunun ne derece makul oldu\u011funun ulusal mahkemece de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir. Her ne kadar kolluk g\u00f6revlilerini dinleyen hakimin bunlar\u0131n kimliklerini do\u011frulayaca\u011f\u0131, g\u00fcvenilirliklerini ve inan\u0131l\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 denetleyece\u011fi, beyanda bulunan\u0131n gizli kalmas\u0131n\u0131n gerek\u00e7elerini de\u011ferlendirece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilirse de bu, asla tan\u0131\u011f\u0131n savunman\u0131n huzurunda dinlenmesi, savunman\u0131n kendi sorular\u0131n\u0131 ve de\u011ferlendirmelerini ortaya koymas\u0131 ile ayn\u0131 olmayacak, savunman\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu dezavantajl\u0131 ko\u015fullar\u0131 dengeleyecek <\/em>\u00f6nlemler say\u0131lmayacakt\u0131r.\u201d<\/em><\/p>\n

    Mahkeme ayr\u0131ca Kostovski v. Hollanda karar\u0131nda da savunma hakk\u0131n\u0131n tan\u0131\u011fa soru sorma hakk\u0131n\u0131 da kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131, beyanda bulunan tan\u0131\u011f\u0131n kimli\u011finin bilinmedi\u011fi durumda g\u00fcvenilirli\u011finin de sorgulanamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve bu durumun adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlali oldu\u011funu ifade etmi\u015ftir.[49]<\/a><\/p>\n

    4. Di\u011fer Koruma Tedbirleriyle \u00d6ncelik Sonral\u0131k \u0130li\u015fkisi Sorunu<\/strong><\/p>\n

    CMK m. 139\/1\u2019de aranan \u201cba\u015fka surette delil elde edilememesi<\/em>\u201d \u015fart\u0131, birebir \u015fekilde \u201cTeknik ara\u00e7larla izleme<\/em>\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 m. 140\u2019ta[50]<\/a> ve benzer \u015fekilde \u201c\u0130leti\u015fimin tespiti, dinlenmesi ve kayda al\u0131nmas\u0131<\/em>\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 m. 135\/1\u2019de[51]<\/a> de aranm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u015fart\u0131n aranmas\u0131 suretiyle, s\u00f6z\u00fc edilen her \u00fc\u00e7 tedbir a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ikincil derecede uygulanabilirlik \u015fart\u0131n\u0131n kabul edilmi\u015f oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n CMK\u2019da, bu gizli koruma tedbirleri aras\u0131ndaki \u00f6ncelik sonral\u0131k ili\u015fkisi belirlenmemi\u015ftir.<\/p>\n

    \u00d6rne\u011fin; CMK m. 139, m. 135 ve m. 140 uyar\u0131nca d\u00fczenlenen, her \u00fc\u00e7 tedbirin de uygulanabilece\u011fi katalog su\u00e7lardan biri olan, uyu\u015fturucu ve uyar\u0131c\u0131 madde imal ve ticareti su\u00e7unun (TCK m. 188) ayd\u0131nlat\u0131labilmesi i\u00e7in; hangi tedbirin ilk s\u0131rada uygulanaca\u011f\u0131na ili\u015fkin olarak CMK\u2019da herhangi bir s\u0131ralama \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Ancak Yarg\u0131tay i\u00e7tihatlar\u0131nda s\u00f6z konusu koruma tedbirlerinin aralar\u0131nda bir \u00f6ncelik sonral\u0131k ili\u015fkisi oldu\u011funu ifade etmektedir.[52] <\/a>Kanaatimizce kanunda s\u00f6z konusu tedbirler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir \u00f6ncelik sonral\u0131k ili\u015fkisi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011finden Yarg\u0131tay\u2019\u0131n yakla\u015f\u0131m\u0131 hatal\u0131d\u0131r. Zira kanunilik prensibinden uzakla\u015f\u0131lm\u0131\u015f ve belirtilen koruma tedbirlerinin uygulama alan\u0131 daha da daralt\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

     <\/p>\n

    SONU\u00c7<\/strong><\/p>\n

    \u00a0 \u00a0 \u00a0Geli\u015fen teknolojiyle beraber \u00f6rg\u00fctl\u00fc su\u00e7lar da \u00e7a\u011f\u0131n \u015fartlar\u0131na ayak uydurmakta bu sebeple devletlerin bu su\u00e7larla m\u00fccadele kapsam\u0131nda yeni y\u00f6ntemler geli\u015ftirme ihtiyac\u0131 do\u011fmaktad\u0131r. Klasik koruma tedbirleri g\u00fcn\u00fcm\u00fczde etkin bir soru\u015fturma y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan yetersiz kald\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 modern koruma tedbirleri olu\u015fturulmu\u015ftur. Bunlardan en etkilisi ve ki\u015fi hak ve h\u00fcrriyetlerine en a\u011f\u0131r m\u00fcdahale niteli\u011finde olan\u0131 gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesidir. Gizli soru\u015fturmac\u0131, bir soru\u015fturma kapsam\u0131nda su\u00e7 \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn i\u00e7ine s\u0131zarak \u00f6rg\u00fct hakk\u0131nda bilgi ve delil toplayan kamu g\u00f6revlisidir.<\/p>\n

    Gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesinin \u015fartlar\u0131 CMK m.139\u2019da belirtilmi\u015ftir. Hukukumuzda ancak belirli su\u00e7lar hakk\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen soru\u015fturmalar kapsam\u0131nda gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirilmesi koruma tedbiri uygulanabilmektedir. Kanunda say\u0131l\u0131 olarak belirtilen katalog su\u00e7lar\u0131n i\u015flendi\u011fine dair kuvvetli \u015f\u00fcphe sebeplerinin bulunmas\u0131 ve ba\u015fka bir yolla delil elde edilememesi durumunda Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n talebi ile h\u00e2kim taraf\u0131ndan bir kamu g\u00f6revlisi gizli soru\u015fturmac\u0131 olarak g\u00f6revlendirilebilir.<\/p>\n

    Gizli soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revini icra ederken su\u00e7 i\u015fleyemez. Su\u00e7lularla m\u00fccadele edebilmek amac\u0131yla bir kamu g\u00f6revlisine su\u00e7 i\u015fleme yetkisi verilmesi hukuka ayk\u0131r\u0131 ve hukuk sistemi a\u00e7\u0131s\u0131ndan sak\u0131ncal\u0131d\u0131r. Bu durumda gizli soru\u015fturmac\u0131 tedbiri suistimale yol a\u00e7acak bi\u00e7imde kullan\u0131labilecek, devlet organlar\u0131na olan itimat azalacakt\u0131r. Zira devlet su\u00e7 i\u015fleme yasa\u011f\u0131n\u0131 bizzat kendisi ihlal etmi\u015f olacakt\u0131r. Gizli soru\u015fturmac\u0131 kanunda yer alan di\u011fer koruma tedbirlerine re \u2018sen ba\u015fvuramaz. Ancak h\u00e2kim karar\u0131 ile ba\u015fvurulabilen koruma tedbirine re \u2018sen ba\u015fvurma yetkisi verilmesi hukuk devleti ilkesiyle ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r. Yarg\u0131tay\u2019\u0131n yerle\u015fik i\u00e7tihatlar\u0131 da ayr\u0131ca bir karar al\u0131nmaks\u0131z\u0131n gizli soru\u015fturmac\u0131n\u0131n re \u2018sen di\u011fer koruma tedbirlerini uygulayamayaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir.<\/p>\n

    Son olarak gizli soru\u015fturmac\u0131n\u0131n tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla ilgili, mahk\u00fbmiyet karar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak gizli tan\u0131k beyan\u0131na dayanamayaca\u011f\u0131n\u0131, san\u0131\u011f\u0131n aleyhine beyanda bulunan tan\u0131\u011fa soru sorma ve beyan\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011funu sorgulama hakk\u0131n\u0131n bulundu\u011funu san\u0131\u011f\u0131n adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 ile tan\u0131\u011f\u0131n g\u00fcvenli bir ya\u015fam s\u00fcrme hakk\u0131 aras\u0131nda orant\u0131l\u0131l\u0131k esas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

    KAYNAK\u00c7A<\/strong><\/p>\n

    Centel, Nur \/ Zafer, Hamide\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 :\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ceza Muhakemesi Hukuku<\/strong>, 13.Bask\u0131, \u0130stanbul, Beta Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2016.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Demirba\u015f, Timur\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ceza Hukuku Genel H\u00fck\u00fcmler<\/strong>, 15.Bask\u0131, Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2020.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Demirel, Muhammed\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0: \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 “Uyu\u015fturucu Madde Ticareti Su\u00e7lar\u0131nda Al\u0131c\u0131 K\u0131l\u0131\u011f\u0131na Giren Kolluk G\u00f6revlisinin Hukuki Niteli\u011fi ve Cezaland\u0131r\u0131labilirli\u011fi,” Ceza Hukuku Dergisi,\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/strong>C:13 S:36, 2018. s.101-159.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Geleri, Aytekin \/ \u0130leri, Hakan\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Organize Su\u00e7larla M\u00fccadelede Gizli ve \u00d6rt\u00fcl\u00fc Yakla\u015f\u0131mlar<\/strong>, 1.bask\u0131 Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2003.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Erdem, Mustafa Ruhan\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ceza Muhakemesinde, Organize Su\u00e7lulukla M\u00fccadelede Gizli Soru\u015fturma Tedbirleri<\/strong>, 1.Bask\u0131, Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2001.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Kruisbergen, Edwin W. \/ De Jong, D.\/<\/p>\n

    Kleemans, Edward R.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 :\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201cUndercover Policing: Assumptions and Empirical Evidence\u201d, British Journal of Criminology<\/strong>, Vol. 51, Iss. 2, 2011, pp. 394-412.<\/p>\n

     <\/p>\n

    \u00d6zbek, Veli \u00d6zer\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201cT\u00fcrk Hukuku\u2019nda Gizli Soru\u015fturmac\u0131n\u0131n Cezai Sorumlulu\u011fu\u201d Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi<\/strong> C:2, S:1-2, 2014, s.135-155.<\/p>\n

     <\/p>\n

    \u00d6zbek, Veli \u00d6zer \/ Do\u011fan, Koray \/<\/p>\n

    Bacaks\u0131z, P\u0131nar \/ Tepe, \u0130lker\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 :\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ceza Muhakemesi Hukuku<\/strong>, 11.Bask\u0131, Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2018.<\/p>\n

     <\/p>\n

    \u00d6zen, Mustafa\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ceza Muhakemesi Hukuku Dersleri<\/strong>, 4.Bask\u0131, Ankara, Adalet Yay\u0131nevi, 2019.<\/p>\n

     <\/p>\n

    \u00d6zt\u00fcrk, Bahri\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 :\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ana Hatlar\u0131yla Ceza Muhakemesi Hukuku<\/strong>, 4.Bask\u0131, Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2017.<\/p>\n

     <\/p>\n

    \u00d6zt\u00fcrk, Bahri \/<\/p>\n

    Eker Kazanc\u0131, Behiye \/<\/p>\n

    Soyer G\u00fcle\u00e7, Sesim\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 :\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ceza Muhakemesi Hukukunda Koruma Tedbirleri<\/strong>, 3.Bask\u0131, Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2019.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Sezer, Yasin \/<\/p>\n

    \u0130pek, Ali \u0130hsan \/<\/p>\n

    Parlak, Engin\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 :\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Adli ve \u00d6nleme Ama\u00e7l\u0131 \u0130leti\u015fimin Denetlenmesi, Gizli Soru\u015fturmac\u0131, Teknik Ara\u00e7larla \u0130zleme<\/strong>, 1.Bask\u0131, Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2012.<\/p>\n

     <\/p>\n

    \u015eahin, Cumhur \/<\/p>\n

    G\u00f6kt\u00fcrk, Neslihan\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ceza Muhakemesi Hukuku-I<\/strong>, 10.Bask\u0131, Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2019.<\/p>\n

     <\/p>\n

     <\/p>\n

    \u015een, Ersan\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 T\u00fcrk Hukuku’nda Telefon Dinleme <\/strong>– Gizli<\/strong> Soru\u015fturmac\u0131 – X Muhbir<\/strong>, 5. Bask\u0131, Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2011.<\/p>\n

     <\/p>\n

    \u00dcnver, Yener \/ Hakeri, Hakan\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 :\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ceza Muhakemesi Hukuku<\/strong>, 15.bask\u0131. Ankara, Adalet Yay\u0131nevi, 2019.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Ya\u015far, Osman\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 :\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ceza Muhakemesi Kanunu<\/strong>, 9.Bask\u0131, Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2020.<\/p>\n

     <\/p>\n

    D\u0130PNOTLAR<\/strong><\/p>\n

    [1]<\/a> Cumhur \u015eahin\/Neslihan G\u00f6kt\u00fcrk, Ceza Muhakemesi Hukuku-I<\/strong>, 10.Bask\u0131, Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2019, s. 378.<\/p>\n

    [2]<\/a> E.W. Kruisbergen, D. De Jong, E.R. Kleemans, \u201cUndercover Policing: Assumptions and Empirical Evidence\u201d, British Journal of Criminology<\/strong>, Vol:51, Iss:2, 2011, pp.394-412. Bahsedilen teknik ABD\u2019de 1920\u2019li y\u0131llarda kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f, Avrupa\u2019ya aktar\u0131lmas\u0131n\u0131n da ayn\u0131 y\u0131llarda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi belirtilmektedir.<\/p>\n

    [3]<\/a> M\u00fclga CMUK m. 154\/1: \u201cCumhuriyet M\u00fcddeiumumisi yukar\u0131daki maddede yaz\u0131l\u0131 neticelere varmak i\u00e7in b\u00fct\u00fcn memurlardan her t\u00fcrl\u00fc malumat\u0131 isteyebilir. Gerek do\u011frudan do\u011fruya ve gerek zab\u0131ta makam ve memurlar\u0131 vas\u0131tas\u0131 ile her t\u00fcrl\u00fc tahkikat\u0131 yapabilir<\/em>.\u201d<\/p>\n

    [4]<\/a> M\u00fclga CMUK m. 156\/1: \u201cZab\u0131ta makam ve memurlar\u0131 su\u00e7lular\u0131 aramakla ve i\u015fin tenviri i\u00e7in laz\u0131m gelen acele tedbirleri almakla m\u00fckelleftir. Bu makam ve memurlar tanzim ettikleri evrak\u0131 hemen m\u00fcddeiumumili\u011fine g\u00f6nderirler<\/em>.\u201d<\/p>\n

    [5]<\/a> PVSK ek m.7: \u201cPolis, Devletin \u00fclkesi ve milletiyle b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne, Anayasa d\u00fczenine ve genel g\u00fcvenli\u011fine dair \u00f6nleyici ve koruyucu tedbirleri almak, emniyet ve asayi\u015fi sa\u011flamak \u00fczere, \u00fclke seviyesinde ve sanal ortamda istihbarat faaliyetlerinde bulunur, bu ama\u00e7la bilgi toplar, de\u011ferlendirir, yetkili mercilere veya kullanma alan\u0131na ula\u015ft\u0131r\u0131r. Devletin di\u011fer istihbarat kurulu\u015flar\u0131yla i\u015f birli\u011fi yapar<\/em>.\u201d<\/p>\n

    [6]<\/a> Mustafa Ruhan Erdem, Ceza Muhakemesinde, Organize Su\u00e7lulukla M\u00fccadelede Gizli Soru\u015fturma Tedbirleri, <\/strong>1.Bask\u0131., Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2001, s.188 vd.; Aytekin Geleri\/Hakan \u0130leri, Organize Su\u00e7larla M\u00fccadelede Gizli ve \u00d6rt\u00fcl\u00fc Yakla\u015f\u0131mlar<\/strong>, 1.Bask\u0131, Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2003, s. 52.<\/p>\n

    [7]<\/a> Osman Ya\u015far, Ceza Muhakemesi Kanunu<\/strong>, 9.Bask\u0131, Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2020, s. 1227.<\/p>\n

    [8]<\/a> \u015eahin\/G\u00f6kt\u00fcrk, a.g.e.<\/strong>, s. 378.<\/p>\n

    [9]<\/a> Nur Centel\/Hamide Zafer, Ceza Muhakemesi Hukuku<\/strong>, 13.Bask\u0131, \u0130stanbul, Beta Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2016. s. 460.<\/p>\n

    [10]<\/a> Yener \u00dcnver\/Hakan Hakeri, Ceza Muhakemesi Hukuku<\/strong>, 15.Bask\u0131, Ankara, Adalet Yay\u0131nevi, 2019, s. 477.<\/p>\n

    [11]<\/a> Bahri \u00d6zt\u00fcrk, Ana Hatlar\u0131yla Ceza Muhakemesi Hukuku<\/strong>, 4.Bask\u0131, Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2017, s.386.<\/p>\n

    [12]<\/a> \u201cKlasik koruma tedbirleri<\/em>\u201d; yakalama, tutuklama, zorla getirme, arama ve el koyma gibi tedbirlerdir. Doktrinde bu tedbirler \u201cgeleneksel koruma tedbirleri<\/em>\u201d olarak da ifade edilmektedir. Bkz. Bahri \u00d6zt\u00fcrk\/Behiye Eker Kazanc\u0131\/Sesim Soyer G\u00fcle\u00e7, Ceza Muhakemesi Hukukunda Koruma Tedbirleri<\/strong>, 3.Bask\u0131, Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2019, s. 37.<\/p>\n

    [13]<\/a> A.e.<\/strong>, s. 25.<\/p>\n

    [14]<\/a> Bkz. Yasin Sezer\/Ali \u0130hsan \u0130pek\/Engin Parlak, Adli ve \u00d6nleme Ama\u00e7l\u0131 \u0130leti\u015fimin Denetlenmesi, Gizli Soru\u015fturmac\u0131, Teknik Ara\u00e7larla \u0130zleme<\/strong>, 1.Bask\u0131, Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2012, s. 260.<\/p>\n

    [15]<\/a> Ersan \u015een, T\u00fcrk Hukuku’nda Telefon Dinleme – Gizli Soru\u015fturmac\u0131 – X Muhbir<\/strong>, 5.Bask\u0131, Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2011, s. 221.<\/p>\n

    [16]<\/a> Veli \u00d6zer \u00d6zbek\/Koray Do\u011fan\/P\u0131nar Bacaks\u0131z\/\u0130lker Tepe, Ceza Muhakemesi Hukuku<\/strong>, 11. Bask\u0131, Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2018, s.414<\/p>\n

    [17]<\/a> Veli \u00d6zer \u00d6zbek, \u201cT\u00fcrk Hukuku\u2019nda Gizli Soru\u015fturmac\u0131n\u0131n Ceza Sorumlulu\u011fu\u201d, Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi<\/strong>, C:2 S:1-2, 2014, s. 139-140.<\/p>\n

    [18]<\/a> \u00d6zbek\/Do\u011fan\/Bacaks\u0131z\/Tepe, a.g.e.<\/strong>, s. 415.<\/p>\n

    [19]<\/a> \u00d6zbek, a.g.m.<\/strong>, s.140.<\/p>\n

    [20]<\/a> \u00d6zbek\/Do\u011fan\/Bacaks\u0131z\/Tepe, a.g.e.<\/strong>, s. 417.<\/p>\n

    [21]<\/a> Y.C.G.K., 2015\/233 E., 2015\/258 K., 30.06.2015 tarihli karar\u0131: \u201cAncak kolluk g\u00f6revlisinin 5271 say\u0131l\u0131 CMK’nun 160 ve devam\u0131 maddeleri uyar\u0131nca Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n emri do\u011frultusunda ve genel yetkileri ile g\u00f6revleri kapsam\u0131nda, su\u00e7 ve failini belirlemek ve su\u00e7la ilgili delil toplamak i\u00e7in al\u0131c\u0131 rol\u00fcne girerek, su\u00e7a azmettirmeden veya te\u015fvik etmeden \u015f\u00fcpheliden uyu\u015fturucu madde sat\u0131n almas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu durumlarda adli kolluk g\u00f6revlisinin CMK’nun 139. maddesi gere\u011fince de\u011fil, ayn\u0131 kanunun 160 ve devam\u0131 maddeleri uyar\u0131nca g\u00f6revlendirilmesi yeterlidir\u201d.<\/em> Karar\u0131 akt. \u00dcnver\/Hakeri, a.g.e.,<\/strong> s. 474.<\/p>\n

    [22]<\/a> \u00d6zbek\/Do\u011fan\/Bacaks\u0131z\/Tepe, a.g.e.<\/strong>, s. 421.<\/p>\n

    [23]<\/a> \u201c\u0130tiraf\u00e7\u0131\u201d ifadesini kullanan yazarlar i\u00e7in bkz. Timur Demirba\u015f, Ceza Hukuku Genel H\u00fck\u00fcmler<\/strong>, 15.Bask\u0131, Ankara, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2020, s. 497; Geleri\/\u0130leri, a.g.e.<\/strong>, s. 205.<\/p>\n

    [24]<\/a> Geleri\/\u0130leri a.g.e.<\/strong>, s. 206.<\/p>\n

    [25]<\/a> \u00d6zbek\/Do\u011fan\/Bacaks\u0131z\/Tepe, a.g.e.<\/strong>, s. 413.<\/p>\n

    [26]<\/a> \u015een, a.g.e.<\/strong>, s.222.<\/p>\n

    [27]<\/a> Yarg\u0131tay 18. C.D., 2015\/23739 E., 2017\/4993 K., 03.05.2017 tarihli karar\u0131.<\/p>\n

    [28]<\/a> \u00d6zbek, a.g.e.<\/strong>, s. 142.<\/p>\n

    [29]<\/a> A.e.<\/strong>, s. 143.<\/p>\n

    [30]<\/a> A\u0130HM, BYKOV v. RUSSIA (Ba\u015fvuru No: 4378\/02) 10.03.2009 tarihli karar\u0131:<\/em><\/p>\n

    \u201c<\/em>Ba\u015fvuran, tutuklanmas\u0131n\u0131n hemen \u00f6ncesinde, kendisi hakk\u0131nda su\u00e7 delilleri ortaya koymak maksad\u0131yla \u00fczerinde gizli dinleme cihaz\u0131 bulunan tan\u0131\u011f\u0131n evine gelerek kendisiyle bu su\u00e7u ikrar ettirmeye y\u00f6nelik bir g\u00f6r\u00fc\u015fme yapmas\u0131n\u0131n ve bu g\u00f6r\u00fc\u015fmenin iradesi d\u0131\u015f\u0131nda kayda al\u0131nmas\u0131n\u0131n konut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131, A\u0130HS m.8 kapsam\u0131nda \u00f6zel hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011fi ve dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 ile adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fi iddias\u0131nda bulunmu\u015ftur. Mahkeme ise, ba\u015fvuran\u0131n gizli soru\u015fturmac\u0131 ile yapm\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015fmeyi, bizzat kendi malikanesine ba\u011fl\u0131 misafir evinde ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fini, g\u00f6r\u00fc\u015fme s\u0131ras\u0131nda tamamen \u00f6zg\u00fcr iradesi ile hareket etti\u011fini ve bu bak\u0131mdan s\u00f6z konusu delilin bask\u0131 veya zorlama ile elde edilmemi\u015f olmas\u0131 ve mahkemenin i\u00e7tihatlar\u0131nda ortaya konan asgari g\u00fcvencelerin sa\u011flanm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle ba\u015fvuran\u0131n adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edilmedi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde karar vermi\u015ftir.\u201d<\/em>, ayr\u0131ca bkz. A\u0130HM, Burak Hun v. T\u00fcrkiye Karar\u0131, Ba\u015fvuru No: 17570\/04, 15\/12\/2009 tarihli karar\u0131.<\/p>\n

    [31]<\/a> Yarg\u0131tay 18. C.D., 2016\/16742 E., 2018\/15790 K., 26.11.2018 tarihli karar\u0131 ve Yarg\u0131tay 18. C.D., 2018\/1698 E., 2018\/4437 K., 28.3.2018 tarihli karar\u0131.<\/p>\n

    [32]<\/a> \u00dcnver\/Hakeri, a.g.e.<\/strong>, s.463.<\/p>\n

    [33]<\/a> \u00d6zt\u00fcrk\/Kazanc\u0131\/G\u00fcle\u00e7, a.g.e.<\/strong>, s.312.<\/p>\n

    [34]<\/a> \u00d6zbek\/Do\u011fan\/Bacaks\u0131z\/Tepe, a.g.e.<\/strong>, s.253.<\/p>\n

    [35]<\/a> Kamu g\u00f6revlisi olmayan \u00f6zel ki\u015filer, gizli soru\u015fturmac\u0131 olarak g\u00f6revlendirilemez. Gizli soru\u015fturmac\u0131n\u0131n g\u00f6revine benzer bir i\u015flev g\u00f6rmeleri halinde bu ki\u015filer; ancak \u201cmuhbir\u201d, \u201cbilgi veren\u201d veya \u201cg\u00fcvenilir adam\u201d stat\u00fcs\u00fcnde bulunabilirler. Ayn\u0131 y\u00f6nde bkz. \u00d6zbek V.\u00d6., Do\u011fan K., Bacaks\u0131z P, Tepe \u0130., a.g.e., s.314.<\/p>\n

    [36]<\/a> \u00dcnver\/Hakeri, a.g.e.<\/strong>, s.463.<\/p>\n

    [37]<\/a> CMK 139\/7: \u201cBu madde h\u00fck\u00fcmleri ancak a\u015fa\u011f\u0131da say\u0131lan su\u00e7larla ilgili olarak uygulanabilir:<\/p>\n

      \n
    1. a) T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nda yer alan;<\/li>\n
    2. \u00d6rg\u00fct faaliyeti \u00e7er\u00e7evesinde i\u015flenip i\u015flenmedi\u011fine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde imal ve ticareti (madde 188),<\/li>\n
    3. Su\u00e7 i\u015flemek amac\u0131yla \u00f6rg\u00fct kurma (iki, yedi ve sekizinci f\u0131kralar hari\u00e7, madde 220),<\/li>\n
    4. Silahl\u0131 \u00f6rg\u00fct (madde 314) veya bu \u00f6rg\u00fctlere silah sa\u011flama (madde 315).<\/li>\n
    5. b) Ate\u015fli Silahlar ve B\u0131\u00e7aklar ile Di\u011fer Aletler Hakk\u0131nda Kanunda tan\u0131mlanan silah ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 (madde 12) su\u00e7lar\u0131.<\/li>\n
    6. c) K\u00fclt\u00fcr ve Tabiat Varl\u0131klar\u0131n\u0131 Koruma Kanununun 68 ve 74\u2019\u00fcnc\u00fc maddelerinde tan\u0131mlanan su\u00e7lar.<\/li>\n<\/ol>\n

      [38]<\/a> \u00d6zt\u00fcrk\/Kazanc\u0131\/G\u00fcle\u00e7, a.g.e.<\/strong>, s.313.<\/p>\n

      [39]<\/a> Mustafa \u00d6zen, Ceza Muhakemesi Hukuku Dersleri<\/strong>, 4.Bask\u0131, Ankara, Adalet Yay\u0131nevi, 2019, s. 575.<\/p>\n

      [40]<\/a> \u00d6zt\u00fcrk\/Kazanc\u0131\/G\u00fcle\u00e7, a.g.e.<\/strong>, s.315.<\/p>\n

      [41]<\/a> \u00d6zbek, a.g.e.<\/strong>, s.146.<\/p>\n

      [42]<\/a> \u00dcnver\/Hakeri, a.g.e.<\/strong>, s.465.<\/p>\n

      [43]<\/a> Y.C.G.K., 2018\/328 E., 2021\/312 K., 24.06.2021 tarihli karar\u0131 :<\/p>\n

      \u201c\u2026San\u0131k hakk\u0131nda CMK\u2019n\u0131n 140. maddesi gere\u011fince teknik ara\u00e7la izlenmesine dair verilmi\u015f bir karar bulunmad\u0131\u011f\u0131 h\u00e2lde\u00a0gizli\u00a0soru\u015fturmac\u0131\u00a0g\u00f6revlendirilmesine ili\u015fkin karara dayan\u0131larak teknik ara\u00e7la izleme ve kay\u0131t alt\u0131na alma i\u015flemi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, art\u0131k hukuka uygun \u015fekilde toplanmayan delillere dayan\u0131larak s\u00fcbuta gidilemez\u2026\u201d.<\/em><\/p>\n

      [44]<\/a> Erdem, a.g.e.<\/strong>, s. 194.<\/p>\n

      [45]<\/a> Muhammed Demirel, \u201cUyu\u015fturucu Madde Ticareti Su\u00e7lar\u0131nda Al\u0131c\u0131 K\u0131l\u0131\u011f\u0131na Giren Kolluk G\u00f6revlisinin Hukuki Niteli\u011fi ve Cezaland\u0131r\u0131labilirli\u011fi\u201d, Ceza Hukuku Dergisi<\/strong>, C:13 S:36, 2018, s.124.<\/p>\n

      [46]<\/a> \u00dcnver\/Hakeri, a.g.e.<\/strong>, s. 466.<\/p>\n

      [47]<\/a> Erdem, a.g.e.<\/strong>, s. 195.<\/p>\n

      [48]<\/a> A\u0130HS m. 6\/3-d : \u201cBir su\u00e7 ile itham edilen herkes a\u015fa\u011f\u0131daki asgari haklara sahiptir:<\/em><\/p>\n

        \n
      1. d) \u0130ddia tan\u0131klar\u0131n\u0131 sorguya \u00e7ekmek veya \u00e7ektirmek, savunma tan\u0131klar\u0131n\u0131n da iddia tan\u0131klar\u0131yla ayn\u0131 ko\u015fullar alt\u0131nda davet edilmelerinin ve dinlenmelerinin sa\u011flanmas\u0131n\u0131 istemek;\u201d<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

         <\/p>\n

        [49]<\/a> A\u0130HM, Kostovski v. Hollanda Ba\u015fvuru No: 11454\/85, 29.03.1990 tarihli karar\u0131.<\/p>\n

        [50]<\/a> CMK m. 140\/1 uyar\u0131nca \u201cba\u015fka suretle delil elde edilememesi h\u00e2linde\u201d<\/em>, su\u00e7 \u015f\u00fcphesi alt\u0131ndaki ki\u015finin, kamuya a\u00e7\u0131k yerlerdeki faaliyetlerinin ve i\u015fyerinin teknik ara\u00e7larla izlenebilece\u011fi, ses veya g\u00f6r\u00fcnt\u00fc kayd\u0131 al\u0131nabilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n

        [51]<\/a> CMK m. 135\/1 uyar\u0131nca \u201cba\u015fka suretle delil elde edilmesi imk\u00e2n\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131 durumunda\u201d<\/em> telekom\u00fcnikasyon yoluyla ileti\u015fimin dinlenebilece\u011fi, kayda al\u0131nabilece\u011fi veya sinyal bilgilerinin de\u011ferlendirilebilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n

        [52]<\/a> Yarg\u0131tay 18. C.D., 2015\/29744 E., 2015\/4468 K., 09.07.2015 tarihli karar\u0131:<\/p>\n

        \u201c\u20265271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanununda d\u00fczenlenen \u00f6zel\u00a0koruma\u00a0tedbirlerinden\u00a0ileti\u015fimin tespiti, dinlenmesi ve kayda al\u0131nmas\u0131 ba\u015fl\u0131kl\u0131 135. maddenin 1. f\u0131kras\u0131nda “ba\u015fka suretle delil elde edilmesi imk\u00e2n\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131…” ibaresinin\u00a0gizli\u00a0soru\u015fturmac\u0131 g\u00f6revlendirmesine ili\u015fkin 139. ve teknik ara\u00e7larla izlemeye ait 140. maddelerde bulunmamas\u0131 ve an\u0131lan maddelerde “ba\u015fka suretle delil elde edilememesi halindeki d\u00fczenlemeler ile soru\u015fturma ve kovu\u015fturma evreleri ve kapsad\u0131klar\u0131 su\u00e7lar y\u00f6n\u00fcnden aralar\u0131nda\u00a0\u00f6ncelik-sonral\u0131k ili\u015fkisi oldu\u011fu, bu ba\u011flamda\u00a0\u00f6ncelikle 135. maddenin di\u011fer iki\u00a0koruma\u00a0tedbirine\u00a0nazaran\u00a0\u00f6ncelik\u00a0ald\u0131\u011f\u0131, sonu\u00e7 al\u0131namamas\u0131 halinde 140. ve ancak \u00f6rg\u00fct\u00fcn mevcudiyeti halinde ise 139. maddeye ba\u015fvurulabilece\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde, her \u00fc\u00e7\u00a0koruma\u00a0tedbirine\u00a0ayn\u0131 anda ve birlikte karar verilemeyece\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde\u2026\u201d<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

        G\u0130R\u0130\u015e Ceza hukuku kapsam\u0131ndaki su\u00e7lar\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011finin her ge\u00e7en g\u00fcn artmas\u0131 ve daha da karma\u015f\u0131k hale gelmesi nedeniyle klasik koruma tedbirleri olarak tabir edilen koruma tedbirlerinin (tutuklama, g\u00f6zalt\u0131, arama vb.) etkinli\u011fi her ge\u00e7en g\u00fcn azalmaktad\u0131r. \u00d6zellikle de \u00f6rg\u00fctl\u00fc su\u00e7lar\u0131n \u00f6nlenmesi anlam\u0131nda yeni ve \u00e7a\u011fa uygun koruma tedbirlerinin d\u00fczenlenmesi su\u00e7un \u00f6nlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Ancak d\u00fczenlenen yeni […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":505,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23,15],"tags":[],"class_list":["post-504","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-avbaran","category-hukukmakaleleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/504","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=504"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/504\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":522,"href":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/504\/revisions\/522"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/505"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=504"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=504"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alimusasaricimen.av.tr\/anasayfa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=504"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}